|
Δάνεια λιανικής: Τα στεγαστικά ανεβαίνουν 25,5%, τα
καταναλωτικά τρέχουν και οι μικρές επιχειρήσεις μένουν πίσω
Η ελληνική λιανική τραπεζική τρέχει με δύο ταχύτητες. Τα
δάνεια για σπίτια και αυτοκίνητα πάνε καλά, τα δάνεια προς
μικρές επιχειρήσεις όχι. Στο εννεάμηνο
Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου οι τράπεζες έδωσαν περισσότερα
καταναλωτικά και πολύ περισσότερα στεγαστικά (λόγω φυσικά
και των κρατικών πακέτων στήριξης), ενώ οι επαγγελματίες
δανείστηκαν λιγότερο. Η ανάκαμψη της λιανικής πάει καλά στα
νοικοκυριά και δύσκολα στη μικρή επιχείρηση.
Οι εκταμιεύσεις του εννεαμήνου
Κατηγορία
|
Νέες
εκταμιεύσεις
|
Ετήσια
μεταβολή
|
Στεγαστικά δάνεια
|
2,185 δισ. €
|
+25,5%
|
Καταναλωτικά δάνεια
|
1,250 δισ. €
|
+7%
|
Δάνεια σε μικρές επιχειρήσεις (τζίρος έως 2,5 εκατ.
€)
|
1,7 δισ. €
|
-4%
|
Τα στεγαστικά έδωσαν περίπου 1,75 φορές περισσότερα χρήματα
από τα καταναλωτικά. Και κάτι ακόμη, το πιο σημαντικό για
τον κλάδο: τα υπόλοιπα στεγαστικών κατέγραψαν φέτος για
πρώτη φορά αύξηση μετά από περίπου 15 χρόνια. Ο μακρύς
κύκλος συρρίκνωσης που ξεκίνησε με την κρίση έκλεισε.
Τα καταναλωτικά: Ποιος δανείζεται και τι αγοράζει
Τα 1,250 δισ. ευρώ αφορούν δάνεια και όχι πιστωτικές κάρτες,
που είναι άλλο προϊόν της καταναλωτικής πίστης.
Στοιχείο
|
Ποσό
|
Μερίδιο
|
Δάνεια για αγορά αυτοκινήτου
|
411 εκατ. €
|
~33%
|
Καταναλωτικά χωρίς εξασφαλίσεις (επισκευές
κατοικίας, διακοπές, ιατρικές ανάγκες)
|
700 εκατ. €
|
~56%
|
Κανάλι
εκταμίευσης
|
Ποσό
|
Τραπεζικά καταστήματα
|
400 εκατ. €
|
E-banking
|
320 εκατ. €
|
Συνεργαζόμενοι έμποροι, μοτοσικλέτες, ΙΧ, δάνεια με
εξασφαλίσεις
|
Το υπόλοιπο (~530 εκατ. €,)
|
Ένα στα τρία καταναλωτικά δάνεια πάει σε αυτοκίνητο και πάνω
από τα μισά σε ανάγκες που δεν αναβάλλονται εύκολα:
επισκευές, ιατρικά, διακοπές. Το e-banking φέρνει ήδη 320
εκατ., σχεδόν όσα και τα καταστήματα, με το κατάστημα να
κρατά το προβάδισμα ακόμη.
Η αγορά αυτοκινήτου τραβά το καρότσι
Τα δάνεια για αυτοκίνητα έχουν λόγο να πάνε καλά, γιατί η
αγορά κινείται σε επίπεδα που δεν είχαμε δει εδώ και 16
χρόνια.
Μέγεθος
(ΣΕΑΑ)
|
Τιμή
|
Ταξινομήσεις νέων επιβατικών, εννεάμηνο 2026
|
115.174 (+2,6%)
|
Σύνολο 2025
|
144.199 (+5,39%)
|
Σεπτέμβριος 2026
|
12.804 (+4,3%)
|
Τον Αύγουστο υπήρξε έντονη διόρθωση, αλλά ο Σεπτέμβριος
ανέκαμψε γρήγορα. Μια ανάπτυξη 2,6% στις ταξινομήσεις μαζί
με ανάπτυξη 7% στα δάνεια δείχνει ότι όλο και περισσότεροι
αγοράζουν αυτοκίνητο με δάνειο, κάτι που δεν είναι άσχετο με
το ότι οι τιμές ανεβαίνουν.
Οι μικρές επιχειρήσεις: η ρηχότητα της αγοράς
Οι νέες εκταμιεύσεις προς μικρές επιχειρήσεις και
επαγγελματίες έπεσαν 4%. Η ζήτηση είναι υποτονική και οι
λόγοι είναι τρεις: η ρηχότητα της αγοράς, η εποχικότητα και
ο αυξημένος πληθωρισμός. Σε μια οικονομία όπου η ιδιωτική
κατανάλωση στηρίζει την ανάπτυξη, ο μικρός επιχειρηματίας
δεν δείχνει διάθεση να δανειστεί για επένδυση.
Η ιδιωτική κατανάλωση ως μέτρο
Το ΙΟΒΕ βλέπει ανάπτυξη 1,8% για το 2026 και ιδιωτική
κατανάλωση που στηρίζει τον ρυθμό:
Έτος
|
Ιδιωτική
κατανάλωση
|
2025
|
+1,7%
|
2026
|
+1,4%
|
2027
|
+1,5%
|
Τα καταναλωτικά δάνεια ανεβαίνουν 7%, ενώ η κατανάλωση
ανεβαίνει 1,4% (η σύγκριση δεν είναι ακριβής, γιατί αφορά
διαφορετικά μεγέθη, αλλά δείχνει τη διαφορά ρυθμού). Όταν η
πίστη τρέχει πολλαπλάσια από την κατανάλωση, κάποιος
δανείζεται για να καλύψει ανάγκες που το εισόδημα δεν φτάνει
να καλύψει. Είναι η πλευρά που η τράπεζα πρέπει να
παρακολουθεί, ιδιαίτερα αφού το ποσοστό κόκκινων στα
καταναλωτικά βρίσκεται στο 7,4%.
Το συμπέρασμα
Η λιανική τραπεζική γυρίζει σελίδα: τα στεγαστικά
αναζωογονούνται μετά από 15 χρόνια, τα καταναλωτικά τρέχουν
με αυτοκίνητα και ανάγκες, και οι μικρές επιχειρήσεις
περιμένουν. Το ερώτημα για το 2027 δεν είναι αν η πίστη θα
συνεχίσει να μεγαλώνει, είναι τι ποιότητα θα έχει. Μια
ανάπτυξη που στηρίζεται σε δάνεια για επισκευές και ιατρικά
έξοδα δεν είναι το ίδιο πράγμα με μια ανάπτυξη που
στηρίζεται σε επενδύσεις.
Βοτανικός:
Alpha
Bank
και Πειραιώς εξετάζουν κατοικίες στο ημιτελές ακίνητο του
Βωβού — ορίζοντας το 2032
Νέα σελίδα στην πολύχρονη υπόθεση του ημιτελούς εμπορικού
κέντρου του Μπάμπη Βωβού στον Βοτανικό επιχειρούν να
ανοίξουν Alpha Bank και Τράπεζα Πειραιώς, με το ενδεχόμενο
ανάπτυξης κατοικιών να μπαίνει στο τραπέζι. Οι δύο τράπεζες
εξετάζουν διεύρυνση των επιτρεπόμενων χρήσεων γης και
κινούνται για τροποποίηση του Προεδρικού Διατάγματος του
Ελαιώνα. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει έως πέντε χρόνια,
μεταθέτοντας την αξιοποίηση ακόμη και στο 2032. Το νέο
σενάριο δεν έχει λάβει μορφή οριστικού επενδυτικού σχεδίου
και δεν συγκαταλέγεται στις άμεσες προτεραιότητες των
τραπεζών.
Το ακίνητο
Στοιχείο
|
Πληροφορία
|
Έκταση
|
43,2 στρέμματα (43.213,40 τ.μ.), Οικοδομικό
Τετράγωνο 45α, Ελαιώνας
|
Εύλογη αξία (31/12/2024)
|
€107 εκατ.
|
Ιδιοκτήτρια
|
Alpha Επενδυτική Περιουσία Ελαιώνα (ΑΕΠ Ελαιώνα),
συνδεδεμένη με τις δύο τράπεζες
|
Υπόγεια (3 επίπεδα)
|
69.073,10 τ.μ.
|
Υπέργεια
|
Ισόγειο 9.180 τ.μ., α' όροφος 3.220 τ.μ., δύο όροφοι
των 1.480 τ.μ.
|
Κατάσταση
|
Υπόγεια και ισόγειο σε στάδιο επιχρισμάτων, ανώτεροι
όροφοι σε σκελετό
|
Το ιστορικό
Έτος
|
Εξέλιξη
|
2006
|
Η «Μπάμπης Βωβός Διεθνής Τεχνική» αγοράζει ~100
στρέμματα από ΕΤΜΑ και Ελλατέξ έναντι €50 εκατ., στο
πλαίσιο της Διπλής Ανάπλασης (54 στρέμματα για Δήμο
Αθηναίων και νέο γήπεδο Παναθηναϊκού)
|
Αρχικό σχέδιο
|
Εμπορικό κέντρο ~70.000 τ.μ., 3.000 θέσεις
στάθμευσης, ~25% μεγαλύτερο από το The Mall Athens·
επένδυση ~€250 εκατ., στόχος ολοκλήρωσης 2009, αξία
€600-650 εκατ. και μισθώματα ~€35 εκατ./έτος
|
Ιανουάριος 2009
|
Απόφαση ΣτΕ 57/2009 αναστέλλει την οικοδομική άδεια·
το έργο, περίπου 70% ολοκληρωμένο, μένει ημιτελές
|
Μετά
|
Διεθνής κρίση και δικαστικό μπλόκο οδηγούν στην
κατάρρευση του ομίλου· ο Βωβός είχε προαναγγείλει
αποζημίωση €280 εκατ. από τον Δήμο Αθηναίων
|
Μάιος 2016
|
Απόσχιση και εισφορά του κλάδου εμπορικών κέντρων
στην ΑΕΠ Ελαιώνα· ρόλο αναλαμβάνουν Alpha και
Πειραιώς
|
Hines
|
Συμφωνία για ολοκλήρωση του εμπορικού κέντρου, που
έληξε χωρίς επένδυση
|
Μετά την πανδημία
|
Στροφή σε επιχειρηματικό κέντρο με γραφεία και
εμπορικούς χώρους >50.000 τ.μ., με ολοκλήρωση σε
30-36 μήνες από τις άδειες
|
Η οικονομική εικόνα της ΑΕΠ Ελαιώνα
Στοιχείο
|
Ποσό
|
ΑΜΚ 2024 (κεφαλαιοποίηση δανείων)
|
€126,064 εκατ.
|
Δανειακές υποχρεώσεις τέλος 2023 → 2024
|
~€112,8 εκατ. → μηδέν
|
Καθαρή θέση
|
Από ~-€7 εκατ. σε +€115,9 εκατ.
|
Ενεργητικό 2024
|
€116,3 εκατ.
|
Ζημίες μετά φόρων
|
€2,76 εκατ. (2024) από €5,86 εκατ. (2023)
|
Νέα ΑΜΚ (Ιούλιος 2026)
|
€13 εκατ., χωρίς διευκρίνιση χρήσης
|
Η εταιρεία δεν έχει έσοδα από το ακίνητο.
Εκκρεμότητες προηγούμενης ιδιοκτησίας
Διαφορά με την ΕΥΔΑΠ για οφειλές ύδρευσης από το 2001:
€592.000 (με προσαυξήσεις), εισπράχθηκαν τον Μάρτιο 2025 με
κατάσχεση εις χείρας τρίτων· η ΑΕΠ προσέφυγε δικαστικά, η
συζήτηση ορίστηκε για Δεκέμβριο 2025, χωρίς γνωστή έκβαση
Τον Απρίλιο 2024 καταβλήθηκαν με επιφύλαξη στο Δημόσιο
€6,439 εκατ., για επιστροφή ΦΠΑ του Φεβρουαρίου 2009
Τι σημαίνει αυτό
Η κατοικία θα έδινε ευελιξία, ιδίως σε συνδυασμό με γραφεία
και εμπορικά, αλλά απαιτεί πρώτα αλλαγή του πολεοδομικού
πλαισίου, και η έναρξη της διαδικασίας δεν έχει επιβεβαιωθεί
επίσημα. Ο Βοτανικός αλλάζει με το νέο γήπεδο του
Παναθηναϊκού και τις παρεμβάσεις στις υποδομές. Μετά από
σχεδόν δύο δεκαετίες, το συγκρότημα εξακολουθεί να μην έχει
λειτουργική χρήση, και η νέα ΑΜΚ των €13 εκατ. θα δείξει αν
προετοιμάζονται συγκεκριμένες εργασίες. Δείτε και τη σχετική
πολιτική των τραπεζών για επενδύσεις σε ακίνητα, που έχει
ήδη καταγραφεί (Alpha-Lidl, Εθνική-Dromeus).
Blackstone:
Γεμάτα ξενοδοχεία, κόκκινοι ισολογισμοί, τζίρος 125,7 εκατ.
ευρώ και ζημιές 20,9 εκατ. στην ελληνική φιλοξενία
Η σεζόν δεν ήταν το πρόβλημα. Οι εννέα εταιρείες που κρατούν
τα ξενοδοχεία της Blackstone στην Ελλάδα έκλεισαν το 2025 με
τζίρο 125,68 εκατ. ευρώ και καθαρό αποτέλεσμα αρνητικό κατά
περίπου 20,89 εκατ. Τα έσοδα ανέβηκαν, το κόστος χρήματος
και οι λογιστικές προσαρμογές τα έφαγαν. Πρόκειται για το
άθροισμα των δημοσιευμένων οικονομικών καταστάσεων και όχι
για ενοποιημένο ισολογισμό της HIP, γιατί οι εταιρείες έχουν
διαφορετικές δομές ιδιοκτησίας και διαχείρισης.
Το χαρτοφυλάκιο σε μία ματιά
Μέσω της Hotel Investment Partners, η Blackstone έχει 11
μονάδες με συνολικά περίπου 2.850 δωμάτια, από την Αθήνα και
τη Χαλκιδική μέχρι την Κέρκυρα, την Κρήτη, τη Ζάκυνθο και τη
Ρόδο. Η ελληνική διαδρομή ξεκίνησε το 2019 με πέντε
ξενοδοχεία του ομίλου Louis έναντι 178,6 εκατ. ευρώ και
έφτασε τον Απρίλιο του 2026 στο Phaea Cretan Malia Park.
Ξενοδοχείο
|
Δωμάτια
|
Τζίρος
2025 (εκατ. €)
|
Μεταβολή
|
Καθαρό
αποτέλεσμα 2025
|
Καθαρό
αποτέλεσμα 2024
|
Grand Hyatt Athens
|
548
|
46,79
|
+3,4%
|
+4,72
|
—
|
Hyatt Ziva Corfu
|
~323
|
19,40
|
+16,5%
|
-2,99
|
-2,54
|
Domes of Corfu
|
~236
|
14,09
|
+15,2%
|
-2,55
|
-2,09
|
Atlantica Ocean Beach (Χανιά)
|
~356
|
12,12
|
+32,4%
|
-0,59
|
-1,54
|
Domes Aulūs Zante
|
~250
|
10,34
|
+6,8%
|
-3,43
|
-2,36
|
Domes Aulūs Elounda
|
~200
|
9,19
|
+15,2%
|
-12,48
|
-0,74
|
Domes Noruz Kassandra
|
~182
|
8,02
|
+23,7%
|
-0,63
|
-2,63
|
AluaSoul Zakynthos
|
~162
|
4,44
|
~+1%
|
-1,76
|
-0,93
|
Sunprime Miramare Beach (Ρόδος)
|
~174
|
1,30
|
Νέα ιδιοκτησία
|
—
|
—
|
Στις οκτώ εταιρείες με συγκρίσιμα στοιχεία, ο τζίρος
αυξήθηκε περίπου 11%: 124,4 εκατ. έναντι 111,8 εκατ. το
2024). Η ζήτηση λοιπόν υπήρχε.
Πού χάθηκε το κέρδος
Η εικόνα ανά μονάδα διαφέρει πολύ, και τρεις γραμμές εξηγούν
το μεγαλύτερο μέρος:
Επιβάρυνση
|
Πού
εμφανίζεται
|
Λοιπές ζημίες
|
Elounda: ~14,47 εκατ. €. Zante: ~2,18 εκατ. €
|
Χρηματοοικονομικά έξοδα
|
Grand Hyatt: 7,63 εκατ. € (από ~9,11 εκατ. € το
2024). Zante: 2,42 εκατ. €. Kassandra: 1,59 εκατ. €
(από 2,02 εκατ. €)
|
Εφάπαξ αλλαγή ιδιοκτησίας
|
Miramare: απόκτηση ακινήτου 24,24 εκατ. € στις 30
Οκτωβρίου 2024
|
Το Domes Aulūs Elounda κάνει μόνο του τη διαφορά. Ζημιά
12,48 εκατ. ευρώ, από περίπου 0,74 εκατ. το 2024 (σχεδόν
δεκαεφτά φορές μεγαλύτερη), με λοιπές ζημίες 14,47 εκατ. που
δεν αναλύονται. Αν βγάλουμε την Elounda από το άθροισμα, οι
υπόλοιπες εταιρείες βγάζουν περίπου -8,4 εκατ. , δηλαδή το
60% της συνολικής ζημιάς προέρχεται από ένα ξενοδοχείο. Το
αν μια τέτοια γραμμή είναι ταμειακή εκροή ή λογιστική
προσαρμογή δεν προκύπτει από τα νούμερα, και η διαφορά
μετράει πολύ.
Η εξαίρεση: Grand Hyatt Athens
Το μεγαλύτερο ξενοδοχείο είναι και το μόνο κερδοφόρο της
λίστας. Με 548 δωμάτια στη Συγγρού και τίμημα εξαγοράς 235
εκατ. ευρώ, έκλεισε το 2025 με τζίρο 46,79 εκατ. (από 45,24
εκατ.) και καθαρά κέρδη 4,72 εκατ. Τα κέρδη προ φόρων
ανέβηκαν στα 7,10 εκατ. από 2,55 εκατ., δηλαδή περίπου 2,8
φορές χάρη και στη μείωση των χρηματοοικονομικών εξόδων κατά
1,48 εκατ. Τα έσοδα προέρχονται κατά 70% από δωμάτια (32,73
εκατ.), 10,30 εκατ. από εστίαση και 3,76 εκατ. από λοιπές
πηγές. Το προσωπικό μειώθηκε σε 236 άτομα από 254.
Οι βελτιωμένοι
Δύο μονάδες δείχνουν προς τη σωστή κατεύθυνση:
Μονάδα
|
Τζίρος
|
Ζημιά
2024 → 2025
|
Atlantica Ocean Beach
|
9,15 → 12,12 εκατ. € (+32,4%)
|
1,54 → 0,59 εκατ. €
|
Domes Noruz Kassandra
|
6,48 → 8,02 εκατ. € (+23,7%)
|
2,63 → 0,63 εκατ. €
|
Στην Kassandra ο περιορισμός ζημιάς συνοδεύτηκε και από
φθηνότερο χρήμα, με τα χρηματοοικονομικά έξοδα στα 1,59
εκατ. από 2,02 εκατ.
Οι δύσκολες περιπτώσεις
Σε τέσσερις μονάδες (Hyatt Ziva Corfu, Domes of Corfu, Zante
και AluaSoul) τα έσοδα ανέβηκαν ή έμειναν στάσιμα, αλλά η
ζημιά μεγάλωσε. Στο AluaSoul ο τζίρος έμεινε σχεδόν
αμετάβλητος (4,44 εκατ. έναντι 4,40 εκατ.) και η ζημιά
σχεδόν διπλασιάστηκε, στα 1,76 εκατ. από 0,93 εκατ. Σε αυτές
τις μονάδες η ανάπτυξη των εσόδων δεν φτάνει για να καλύψει
το κόστος χρηματοδότησης.
Δύο διαφορετικά μοντέλα
Το Alexander the Great Beach Hotel στην Κρυοπηγή (~208
δωμάτια) έχει άλλο μοντέλο: η ιδιοκτησιακή εταιρεία δεν το
λειτουργεί, το νοικιάζει στον όμιλο Μήτση. Τα μισθώματα ήταν
1,65 εκατ. ευρώ το 2025, και το αποτέλεσμα ήταν ζημιά 1,25
εκατ. έναντι κερδών 4,61 εκατ. το 2024. Αυτή η αλλαγή,
σχεδόν 5,9 εκατ., δεν αντιστοιχεί σε μισθωτικά έσοδα 1,65
εκατ., οπότε προέρχεται από άλλες γραμμές του αποτελέσματος
που δεν περιγράφονται.
Το Sunprime Miramare Beach στη Ρόδο (~174 δωμάτια) πέρασε
στην ιδιοκτησία της εταιρείας στις 30 Οκτωβρίου 2024, με
επένδυση 24,24 εκατ. ευρώ. Ο τζίρος του 2025 ήταν 1,30 εκατ.
έναντι 0,16 εκατ., και η μεγάλη ποσοστιαία αύξηση οφείλεται
καθαρά στο ότι ένα ολόκληρο έτος αντικατέστησε δύο μήνες
ιδιοκτησίας.
Η νέα προσθήκη που δεν φαίνεται ακόμη
Το Phaea Cretan Malia Park (204 δωμάτια), που ολοκληρώθηκε
τον Απρίλιο του 2026, δεν περιλαμβάνεται στα νούμερα του
2025. Προβλέπεται επένδυση περίπου 7 εκατ. ευρώ σε
αναβάθμιση, με τη λειτουργία να μένει στον όμιλο Phaea. Το
πρώτο του αποτέλεσμα θα φανεί στη χρήση του 2026.
Το συμπέρασμα
Η εικόνα δείχνει ότι σε ένα ξενοδοχειακό χαρτοφυλάκιο που
αγοράστηκε με δανεικά και ανακαινίζεται, η πληρότητα δεν
αρκεί. Το αποτέλεσμα κρίνεται από τα χρηματοοικονομικά έξοδα
και από τις γραμμές που δεν φαίνονται στην ταμπέλα του
ξενοδοχείου. Με το Grand Hyatt να δείχνει ότι το μοντέλο
μπορεί να βγάλει κέρδος και την Elounda να δείχνει πόσο μια
γραμμή μπορεί να αλλάξει όλο το άθροισμα (βέβαια στη μέση
μπαίνουν ανακαινίσεις κτλ), οι μονάδες είναι δύο ταχυτήτων.
Τα νούμερα αυτά ενδιαφέρουν και όποιον σκέφτεται το σχέδιο
εισαγωγής της HIP στο ισπανικό χρηματιστήριο, γιατί οι
ελληνικές εταιρείες είναι μέρος της εικόνας που θα κοιτάξουν
οι επενδυτές.
Αθήνα – Κάιρο: Ξανανοίγει ο φάκελος της ΑΟΖ και η Άγκυρα
βλέπει τον χάρτη να στενεύει
Η τηλεφωνική επικοινωνία Γεραπετρίτη – Αμπντελάτι επαναφέρει
στο τραπέζι το τμήμα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, εκεί
όπου το Κάιρο σταμάτησε το 2020. Η κίνηση έρχεται μετά την
κύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από τη λιβυκή πλευρά και
αλλάζει τα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο.
ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ
Ελλάδα και Αίγυπτος συμφώνησαν να επαναλάβουν τις
διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών
τους. Το Κάιρο, που μέχρι σήμερα απέφευγε κάθε συζήτηση για
περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις, εμφανίζεται
πλέον έτοιμο να εξετάσει την επέκταση της μερικής
οριοθέτησης ΑΟΖ προς τα ανατολικά. Για την Αθήνα, η
μετατόπιση αυτή είναι η πιο σημαντική διπλωματική εξέλιξη
των τελευταίων ετών στο θαλάσσιο μέτωπο.
Το Κάιρο δεν απαντά πια με επιφυλάξεις. Απαντά με νέο γύρο
συνομιλιών.
ΤΙ ΣΥΜΦΩΝΗΘΗΚΕ
Επανεκκίνηση των συνομιλιών για την οριοθέτηση θαλάσσιων
ζωνών, με βάση το διεθνές δίκαιο.
Κοινή αντίθεση στην κύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
Έμφαση στην εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας και στην
προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Συγκρότηση τεχνικών επιτροπών που θα εξετάσουν τις
δυνατότητες περαιτέρω οριοθέτησης.
Ο 28ΟΣ ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΟΣ: ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕ ΤΟ 2020
Η συμφωνία του 2020 σταμάτησε στον 28ο μεσημβρινό. Το Κάιρο
δεν ήθελε να διαπραγματευτεί περιοχές όπου η Άγκυρα
προβάλλει αξιώσεις, με βάση τη θέση της για περιορισμένη ή
μηδενική επήρεια του Καστελόριζου. Η επαναφορά του θέματος
σημαίνει ότι η πιο σύνθετη εκκρεμότητα της περιοχής
ξαναμπαίνει σε διαδικασία διαπραγμάτευσης.
Η στάση του Καΐρου μέσα στον χρόνο
Περίοδος
|
Στάση
της Αιγύπτου
|
Τι
σημαίνει
|
Εποχή Μουμπάρακ
|
Δεν απέκλειε διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για
θαλάσσιες ζώνες
|
Ενδεχόμενο επηρεασμού περιοχών ελληνικών
διεκδικήσεων στην υφαλοκρηπίδα
|
Εποχή Σίσι
|
Καμία αντίστοιχη συζήτηση, παρά τις πιέσεις από την
τουρκική πλευρά και κύκλους της αιγυπτιακής
διπλωματίας
|
Σταθερή γραμμή ακόμη και μετά την εξομάλυνση Άγκυρας
– Καΐρου
|
2020
|
Μερική οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ελλάδα
|
Συμφωνία με αμοιβαίους συμβιβασμούς και περιορισμένη
επήρεια νησιών σε τμήματα της οριοθέτησης
|
Σήμερα
|
Επανέναρξη συνομιλιών και τεχνικές επιτροπές
|
Άνοιγμα του θέματος ανατολικά του 28ου μεσημβρινού
|
Η Τουρκία είχε προσπαθήσει να προσελκύσει το Κάιρο με το
επιχείρημα ότι η αποδοχή της «Γαλάζιας Πατρίδας» θα έδινε
στην Αίγυπτο μεγαλύτερες θαλάσσιες εκτάσεις. Η πρόταση
προϋπέθετε οριοθετήσεις που συγκρούονται με τις ελληνικές
θέσεις για την υφαλοκρηπίδα και την επήρεια των νησιών. Η
Αίγυπτος επέλεξε τη συμφωνία του 2020, που στην πράξη
αμφισβήτησε τις προβλέψεις του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.
ΛΙΒΥΗ: ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ – ΚΑΙΡΟΥ
Η αντίδραση του Καΐρου δεν περιορίζεται στις θαλάσσιες
διεκδικήσεις. Η Αίγυπτος θεωρεί ότι το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο
θίγει δικά της δικαιώματα και παρακολουθεί με ανησυχία την
προσπάθεια της Τουρκίας να ενισχύσει την επιρροή της στη
Λιβύη. Η Άγκυρα επιχειρεί να αποκτήσει ερείσματα και στην
Ανατολική Λιβύη, περιοχή που παραδοσιακά βρίσκεται στη
σφαίρα επιρροής του Καΐρου.
Ο συσχετισμός στην Ανατολική Μεσόγειο
Παίκτης
|
Βασική
επιδίωξη
|
Κρίσιμο
σημείο
|
Ελλάδα
|
Συνεννόηση με το Κάιρο και περιορισμός των
περιθωρίων εναλλακτικών διευθετήσεων
|
Επέκταση της οριοθέτησης ανατολικά του 28ου
μεσημβρινού
|
Αίγυπτος
|
Προστασία του περιφερειακού της ρόλου και των
θαλάσσιων δικαιωμάτων
|
Τουρκική διείσδυση στην Ανατολική Λιβύη
|
Τουρκία
|
Επέκταση επιρροής σε Λιβύη και θαλάσσιες ζώνες
|
Απώλεια του πλαισίου προσέγγισης με το Κάιρο
|
Λιβύη
|
Κύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου
|
Αντιδράσεις περιφερειακά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση
|
Παρά την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων Τουρκίας –
Αιγύπτου, η καχυποψία και οι διαφορές συμφερόντων παραμένουν
βαθιές.
ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ
1. Η Αθήνα
κερδίζει διπλωματικό χώρο. Με την επανέναρξη των συνομιλιών
η Ελλάδα ενισχύει το πλαίσιο συνεννόησης με το Κάιρο και
περιορίζει τα περιθώρια της Τουρκίας να προωθήσει
εναλλακτικές διευθετήσεις με την Αίγυπτο.
2. Το νέο
στοιχείο είναι η στάση του Καΐρου. Η Αίγυπτος δεν υιοθέτησε
ποτέ την τουρκική οπτική, όμως μέχρι σήμερα απέφευγε να
ανοίξει το ζήτημα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού. Αυτό
αλλάζει.
3. Οι θαλάσσιες
ζώνες είναι και ζήτημα ισορροπιών ισχύος. Η επαναφορά της
οριοθέτησης συνδέεται με τον ανταγωνισμό Τουρκίας – Αιγύπτου
στη Λιβύη, όχι μόνο με τα νομικά του θέματος.
4. Η επιφύλαξη.
Οι τεχνικές επιτροπές δεν είναι συμφωνία. Η επανέναρξη των
συνομιλιών έχει πολιτική βαρύτητα, αλλά το αν θα οδηγήσει σε
νέα οριοθέτηση θα κριθεί στις διαπραγματεύσεις και όχι στην
ανακοίνωση.
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ
Η Άγκυρα ήθελε το Κάιρο ως εταίρο στον δικό της χάρτη, και
το Κάιρο ξανακάθεται στο τραπέζι με την Αθήνα. Αν οι
επιτροπές φέρουν αποτέλεσμα, η συμφωνία του 2020 θα πάψει να
είναι μια ημιτελής οριοθέτηση και θα αποκτήσει συνέχεια.
Quest–GLS:
Η μεγάλη ημέρα της ACS
έρχεται στις 30 Οκτωβρίου, με τουλάχιστον €296 εκατ. για το
80% και καθαρή ρευστότητα για νέες κινήσεις
Η GLS έχει το δικαίωμα να αποφασίσει μόνη της. Αν δεν το
ασκήσει, η Quest μπορεί να επαναγοράσει το 20% που
μεταβίβασε, σε χαμηλότερη τιμή από την αρχική
Στην τελική ευθεία μπαίνει η συμφωνία Quest–GLS για την ACS,
καθώς οι αποφάσεις του γερμανικού ομίλου αναμένονται μέχρι
την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου. Δεν έχει υπάρξει επίσημη
ανακοίνωση για τις προθέσεις της GLS, και η απόφαση ανήκει
αποκλειστικά σε αυτήν, όπως είχε ξεκαθαρίσει ο διευθύνων
σύμβουλος της Quest, Απόστολος Γεωργαντζής. Το κλίμα γύρω
από την υπόθεση, σύμφωνα με πληροφορίες, παραμένει θετικό,
και η διοίκηση δηλώνει έτοιμη για οποιαδήποτε έκβαση.
ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ
Στοιχείο
|
Λεπτομέρειες
|
Ποσοστό που απέκτησε η GLS το 2024
|
20% της ACS, έναντι €74 εκατ.
|
Δικαίωμα προαίρεσης (call option) για το 80%
|
Έως 30 Οκτωβρίου 2026
|
Ελάχιστο τίμημα για το 80%
|
€296 εκατ. (όχι απαραίτητα το τελικό ποσό, λόγω
μηχανισμού προσδιορισμού τιμήματος)
|
Ελάχιστη συνολική αξία για το 100%
|
€370 εκατ. (με τα €74 εκατ. του 2024)
|
Η αρχική συμφωνία είχε δύο ορόσημα, Οκτώβριο 2025 και
Οκτώβριο 2026. Στις 29 Οκτωβρίου 2025 η Quest ανακοίνωσε ότι
η GLS δεν θα ενεργοποιούσε το πρώτο δικαίωμα και διατηρούσε
τη δυνατότητα να προχωρήσει έναν χρόνο αργότερα. Η 30ή
Οκτωβρίου είναι πλέον το δεύτερο και τελευταίο χρονικό
παράθυρο.
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΙΑ ΤΗ QUEST
Σενάριο
|
Συνέπεια
|
Η GLS ασκεί το δικαίωμα
|
Είσπραξη ~€300 εκατ., με μέρος για ανταμοιβή μετόχων
και μέρος για νέες επενδύσεις, μεταξύ αυτών η
ενίσχυση της θέσης στη Fourlis
|
Η GLS δεν το ασκεί
|
Η Quest έχει δικαίωμα επαναγοράς του 20% σε
χαμηλότερη τιμή από την αρχική, και δηλώνει έτοιμη
να το ασκήσει λόγω ισχυρών ταμειακών ροών της ACS
|
Μέγεθος
Quest (30/6/2026)
|
Τιμή
|
Καθαρή ταμειακή θέση
|
€31,3 εκατ.
|
Συνολική διαθέσιμη ρευστότητα (με αχρησιμοποίητες
γραμμές)
|
>€200 εκατ.
|
Μια είσπραξη περίπου €300 εκατ. θα άλλαζε τα δεδομένα του
ομίλου, αφού θα ήταν σχεδόν δέκα φορές η σημερινή καθαρή
ταμειακή θέση.
Η ACS ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ
Μέγεθος
|
2025
|
Μεταβολή
|
Κύκλος εργασιών
|
€163 εκατ.
|
+3,6%
|
EBITDA
|
€29,4 εκατ.
|
+12,6%
|
Η διοίκηση εκτιμά ότι τα βελτιωμένα περιθώρια θα διατηρηθούν
και στο δεύτερο εξάμηνο, γιατί προέρχονται από οικονομίες
κλίμακας και από επενδύσεις προηγούμενων ετών, κυρίως στο
κεντρικό hub, και όχι από συγκυριακούς παράγοντες. Για το
2026, κινητήριοι μοχλοί είναι το ηλεκτρονικό εμπόριο και η
διεύρυνση του δικτύου smart lockers.
ΟΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΥΝΕΧΙΖΟΝΤΑΙ
Στοιχείο
|
Τιμή
|
Αρχικό επενδυτικό πρόγραμμα 2026
|
€60 εκατ.
|
Αναθεωρημένο (Σεπτέμβριος)
|
€40-50 εκατ.
|
Στόχος smart lockers
|
3.000 σημεία εξυπηρέτησης
|
Η αναπροσαρμογή οφείλεται στη βραδύτερη εκτέλεση ορισμένων
επενδύσεων και σε μικρότερες εξαγορές που δεν έχουν
οριστικοποιηθεί. Ο πρόεδρος της Quest, Θεόδωρος Φέσσας, έχει
αναφέρει ότι οι Γερμανοί θεωρούν την ACS «υπερεπενδυμένη»,
με υποδομές που αντέχουν και τριπλάσιο όγκο.
ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ
Η συμφωνία έχει μια σπάνια ιδιότητα: και τα δύο ενδεχόμενα
είναι αποδεκτά για τη Quest, αλλά με διαφορετικό
περιεχόμενο. Αν η GLS αγοράσει, η Quest εισπράττει μετρητά
και επιλέγει πώς θα τα χρησιμοποιήσει. Αν δεν αγοράσει, η
Quest ξαναγίνεται 100% ιδιοκτήτης μιας εταιρείας με αύξηση
EBITDA 12,6%, σε τιμή χαμηλότερη από όσα εισέπραξε το 2024.
Στην πρώτη περίπτωση ο όμιλος κερδίζει ρευστότητα, στη
δεύτερη κερδίζει κέρδη.
Το μέγεθος του τιμήματος έχει σημασία για την αποτίμηση:
€296 εκατ. για το 80% σημαίνει ελάχιστη αξία €370 εκατ. για
το 100%, δηλαδή περίπου 12,6 φορές το EBITDA του 2025. Αν ο
μηχανισμός τιμήματος δώσει υψηλότερο ποσό, η Quest θα έχει
εισπράξει περισσότερο από αυτό που η αγορά υπολογίζει σήμερα
στη μετοχή.
Για τη Fourlis, το αποτέλεσμα έχει έμμεσο αντίκτυπο. Η Quest
ήδη κατέχει περίπου 12,8% και, με ρευστότητα €300 εκατ., θα
μπορούσε να ανεβάσει το ποσοστό της. Για τη Fourlis, που
βρίσκεται σε φάση αναδιάρθρωσης του μοντέλου της, ένας
ισχυρός μέτοχος με δυνατότητα νέων αγορών είναι σημαντικός
παράγοντας. Η διοίκηση της Quest δεν έχει δεσμευτεί για κάτι
τέτοιο, και ο όμιλος δηλώνει ότι δεν έχει λάβει απόφαση.
Η ημερομηνία 30 Οκτωβρίου είναι συγκεκριμένη και δεν υπάρχει
περιθώριο παράτασης: μετά από αυτή, το δικαίωμα λήγει.
Ελληνικό: Εισπράξεις €1,83 δισ. από πωλήσεις, αλλά ο πήχης
για τη
Lamda
μεταφέρεται στις παραδόσεις του 2027 και στη συμφωνία με την
ION
Η νέα διοίκηση παραλαμβάνει επενδυτικές δαπάνες άνω των €1,2
δισ., καθυστερήσεις στον Riviera Tower και στα Cove
Residences, και ανοιχτή διαπραγμάτευση €450 εκατ. με τον
Πινιατάρο
Η εμπορική ανταπόκριση στο Ελληνικό έχει ήδη παραγάγει
σημαντικά μεγέθη. Οι σωρευτικές εισπράξεις από κατοικίες και
οικόπεδα έφτασαν τα €1,83 δισ. έως το τέλος Αυγούστου 2026,
και η εταιρεία εκτιμά ότι θα φτάσουν τα €2,08 δισ. έως το
τέλος της χρονιάς. Οι επενδυτικές δαπάνες για κτίρια και
υποδομές έχουν ξεπεράσει τα €1,2 δισ. Το ζητούμενο πλέον
είναι οι πωλήσεις και οι εισπράξεις να γίνουν παραδόσεις
κατοικιών και μια λειτουργική νέα αστική περιοχή.
ΤΟ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ
Έργο
|
Κατάσταση
|
Ορίζοντας
|
Sports Park (πρώτη φάση, ~287 στρέμματα)
|
Παραδόθηκε
|
Σε λειτουργία
|
Μητροπολιτικό Πάρκο (~2 εκατ. τ.μ.)
|
Στόχος απόδοσης 40%-50%
|
2027
|
Υπογειοποίηση λεωφόρου Ποσειδώνος (~1,3 χλμ.)
|
Εκσκαφές και σκυροδέτηση ~96%
|
Απομένουν ηλεκτρομηχανολογικά και οδικές
διαμορφώσεις
|
Riviera Tower
|
Ύψος 200 μ., πρόοδος ~70%
|
Ολοκλήρωση 2027
|
Riviera Galleria και μαρίνα Αγίου Κοσμά
|
Κατασκευή
|
Ολοκλήρωση Α' ή Β' τρίμηνο 2027, λειτουργία Galleria
Β' εξάμηνο 2027
|
The Ellinikon Mall
|
Σε εξέλιξη
|
2029
|
The Courtyards (324 κατοικίες, 11 κτίρια)
|
Σχεδιασμός
|
2030
|
Συγκρότημα με καζίνο (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, Hard Rock)
|
Σε εξέλιξη
|
Μεταγενέστερο στάδιο
|
ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ
Οι δαπάνες υποδομών αυξήθηκαν κατά 52% σε σχέση με πέρυσι,
λόγω εντατικοποίησης των εργασιών και όχι αύξησης του
συνολικού προϋπολογισμού. Τα δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης,
ηλεκτροδότησης, τηλεπικοινωνιών και το εσωτερικό οδικό
δίκτυο είναι σε εξέλιξη. Σε ορισμένα έργα έχουν καταγραφεί
καθυστερήσεις, που η διοίκηση αποδίδει σε τεχνικές
προσαρμογές και σε απαιτήσεις των δημόσιων φορέων. Το
μεγαλύτερο μέρος του Μητροπολιτικού Πάρκου παραμένει σε
διαφορετικά στάδια ανάπτυξης (λίμνη, φυτεύσεις, διαδρομές
πεζών και ποδηλάτων), και ο στόχος του 2027 θα επηρεάσει την
εικόνα της ανάπλασης όταν εγκατασταθούν οι πρώτοι κάτοικοι.
RIVIERA TOWER: ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΟ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ
Παρότι οι κατοικίες του πύργου έχουν σχεδόν εξαντληθεί, το
έργο αποφέρει μικρότερο ποσοστό κέρδους από τις υπόλοιπες
οικιστικές αναπτύξεις. Όσο προχωρά η κατασκευή και
αναγνωρίζονται έσοδα, το συνολικό περιθώριο από πωλήσεις
κατοικιών συμπιέζεται. Η διοίκηση εκτιμά ότι η επίδραση θα
περιοριστεί σταδιακά, καθώς θα αυξάνεται το βάρος της Little
Athens, όπου το προβλεπόμενο περιθώριο είναι κοντά στο 30%.
Little Athens και Cove Residences
Στοιχείο
|
Λεπτομέρειες
|
Little Athens: κατοικίες που έχουν παρουσιαστεί
|
1.065
|
Σχέδιο διάθεσης
|
~50 ακόμη και στη συνέχεια ~200, με στόχο ~1.300
στην πρώτη οικιστική φάση
|
Cove Residences: προθεσμία παράδοσης
|
Έληξε 31 Αυγούστου 2026
|
Αποζημίωση αγοραστών
|
4% ετησίως επί των καταβληθέντων για τους πρώτους 6
μήνες καθυστέρησης, 8% στη συνέχεια
|
Προβλέψεις
|
Η Lamda έχει σχηματίσει σχετικές προβλέψεις
|
Η ενεργοποίηση των ρητρών δείχνει το κόστος των μεταθέσεων,
ιδίως καθώς η εταιρεία προετοιμάζεται για τις πρώτες μαζικές
παραδόσεις το 2027. Η συνεισφορά της Little Athens δεν έχει
ακόμη αποτυπωθεί πλήρως, γιατί τα έσοδα αναγνωρίζονται με
την πρόοδο πωλήσεων και κατασκευής.
ION: ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΜΕΤΩΠΟ
Στοιχείο
|
Λεπτομέρειες
|
Τίμημα
|
€450 εκατ.
|
Συνολική επένδυση
|
>€1,5 δισ.
|
Περιεχόμενο
|
50.000 τ.μ. γραφείων, αμφιθέατρο 1.000 θέσεων, έως
200.000 τ.μ. κατοικιών, ~2.000 επαγγελματίες από 44
χώρες
|
Στόχος ολοκλήρωσης
|
Δ' τρίμηνο 2026, εφόσον λυθούν τα ανοιχτά εμπορικά
ζητήματα
|
Εναλλακτικά σχέδια
|
Η Lamda δηλώνει ότι διαθέτει
|
Από το περιβάλλον του Πινιατάρο προβάλλεται ότι το κύριο
ζήτημα δεν είναι το τίμημα αλλά οι υποχρεώσεις της Lamda για
την παράδοση των εκτάσεων και των υποδομών. Η πλευρά της ION
ζητά σαφείς δεσμεύσεις και δικλίδες ασφαλείας για
περιπτώσεις καθυστέρησης. Για τη Lamda, η συμφωνία έχει αξία
πέρα από το τίμημα, γιατί θα έφερνε έναν μεγάλο
επιχειρηματικό και τεχνολογικό πόλο στο Ελληνικό.
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΝΕΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ
Μέγεθος
|
Τιμή
|
Κεφαλαιουχικές δαπάνες 2026
|
~€600 εκατ.
|
Αναμενόμενες εισπράξεις 2026
|
~€600 εκατ.
|
Εισπράξεις έως 2028-2029 από ακίνητα που ήδη
διατέθηκαν
|
~€700 εκατ.
|
Ομολογιακές εκδόσεις (σταθερό επιτόκιο 4%)
|
€850 εκατ.
|
Δανεισμός με σταθερά επιτόκια ή αντιστάθμιση
|
~80%
|
Η νέα διευθύνουσα σύμβουλος Εύη Κωστάκη, πρώην Group CFO της
Julius Baer, έχει εμπειρία στη χρηματοοικονομική διοίκηση,
στη διαχείριση επενδύσεων και στον εταιρικό σχεδιασμό. Έχει
εργαστεί σε Morgan Stanley Asset Management και Merrill
Lynch Investment Managers, ενώ στην Ελλάδα έχει περάσει από
Eurobank και Εθνική Τράπεζα. Το 2013 εντάχθηκε στη Julius
Baer και το 2022 έγινε οικονομική διευθύντρια.
ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ
Η εταιρεία έχει περάσει από τη φάση της πώλησης στη φάση της
παράδοσης, και αυτή είναι δυσκολότερη. Οι εισπράξεις €1,83
δισ. είναι μετρητά που έχουν ήδη μπει, αλλά αντιστοιχούν σε
υποχρεώσεις που πρέπει να εκπληρωθούν: ολοκλήρωση κτιρίων,
υποδομών, πάρκου. Οι αγοραστές των Cove Residences ήδη
δικαιούνται αποζημίωση, και το 2027 είναι η χρονιά που η
αγορά θα κρίνει αν οι παραδόσεις γίνονται στην ώρα τους.
Η σύγκριση των δύο στοιχείων αξίζει προσοχή: €600 εκατ.
κεφαλαιουχικές δαπάνες απέναντι σε €600 εκατ. εισπράξεις το
2026 σημαίνουν ότι η εταιρεία δεν παράγει καθαρά ταμειακά
πλεονάσματα από το Ελληνικό αυτή τη στιγμή. Το ταμειακό
όφελος θα εξαρτηθεί από τα €700 εκατ. των επόμενων ετών και
από τη συμφωνία με την ION. Γι' αυτό η συμφωνία των €450
εκατ. έχει μεγάλη αξία για την Lamda: είναι η μοναδική
μεγάλη εισροή που δεν συνδέεται με οικιστικές παραδόσεις.
Η ION από την πλευρά της θέτει στη Lamda το ίδιο ερώτημα που
θέτει η αγορά: μπορεί η εταιρεία να παραδώσει υποδομές και
εκτάσεις στον χρόνο που υπόσχεται; Αν η απάντηση είναι ναι,
η συναλλαγή κλείνει και το πρόγραμμα του Ελληνικού αποκτά
τον δεύτερο πυλώνα του. Αν η ION ζητά ρήτρες, είναι ένδειξη
ότι ακόμη και ένας ισχυρός επενδυτής δεν θεωρεί δεδομένο το
χρονοδιάγραμμα. Η νέα διοίκηση θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από
το αν θα κλείσει αυτή τη συμφωνία χωρίς δεσμεύσεις που θα
επιβαρύνουν το κόστος των έργων.
|