Τράπεζες: Τα αποτελέσματα γ΄ τριμήνου μέσα από τρεις οπτικές, με ισχυρή κερδοφορία και προσοχή στη βραχυπρόθεσμη αγορά

Η σεζόν των αποτελεσμάτων του γ΄ τριμήνου πλησιάζει, και οι τρεις χρηματιστηριακές που έχουν δημοσιεύσει εκτιμήσεις, Optima Bank, JPMorgan και Axia-AF, συγκλίνουν στο ίδιο συμπέρασμα. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες θα παρουσιάσουν ισχυρές επιδόσεις σε ετήσια βάση, με τη διαφορά ότι σε σχέση με το πολύ δυνατό β΄ τρίμηνο τα νούμερα θα δείξουν μικρή αποκλιμάκωση. Η αιτία είναι κυρίως η εξομάλυνση των έκτακτων εσόδων και τα αυξημένα κόστη κινδύνου, ενώ τα επιτοκιακά έσοδα και η πιστωτική επέκταση εξακολουθούν να στηρίζουν τις προοπτικές.

Οι διαφορές εντοπίζονται στη στάση που προκρίνουν. Η Optima Bank και η JPMorgan συστήνουν αγορά για όλον τον κλάδο, ενώ η Axia-AF κρατά θετική εικόνα μακροπρόθεσμα αλλά προτιμά προσοχή βραχυπρόθεσμα.

Η εικόνα του κλάδου

Σύμφωνα με την Optima Bank, τα συνολικά καθαρά έσοδα από τόκους των τεσσάρων τραπεζών θα φτάσουν τα 2,25 δισ. ευρώ, με αύξηση 2,8% σε τριμηνιαία και 11% σε ετήσια βάση. Στις προμήθειες προβλέπει 701 εκατ. ευρώ, αυξημένα 18% σε ετήσια βάση αλλά μειωμένα κατά 10% σε τριμηνιαία, λόγω της εξομάλυνσης των έκτακτων εσόδων του β΄ τριμήνου. Οι προβλέψεις για επισφαλή δάνεια εκτιμώνται στα 253 εκατ. ευρώ, από 220 εκατ. ευρώ το προηγούμενο τρίμηνο.

Η Axia-AF, από την πλευρά της, βλέπει τα κέρδη προ προβλέψεων του κλάδου να αυξάνονται 17% σε ετήσια βάση, στα 1,98 δισ. ευρώ.

Τράπεζα προς τράπεζα: τι περιμένουν οι αναλυτές

Οι εκτιμήσεις της Optima Bank και της JPMorgan για τα κέρδη και τα έσοδα από τόκους διαφέρουν σε κάθε τράπεζα, και η σύγκριση είναι χρήσιμη για να δει κανείς το εύρος των προσδοκιών.

Οι άλλοι δείκτες που έχουν δημοσιεύσει οι δύο οίκοι για κάθε τράπεζα είναι οι εξής.

Η Optima Bank τοποθετεί και τις προσδοκίες της σε σχέση με την αγορά. Για την Alpha Bank εκτιμά τα έσοδα από τόκους ελαφρώς πάνω από τις προβλέψεις της αγοράς και τα δημοσιευμένα κέρδη 6% κάτω από τη μέση πρόβλεψη. Για τη Eurobank βλέπει τα έσοδα από τόκους στο επίπεδο της αγοράς και τα συνολικά κέρδη περίπου 5% χαμηλότερα. Στη Eurobank θα παρακολουθηθούν το χρονοδιάγραμμα για την Eurolife Insurance και η πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση στη Βουλγαρία.

Τι ξεχωρίζει η JPMorgan

Η αμερικανική τράπεζα δίνει έμφαση στη διαφορετική δύναμη κάθε ονόματος. Στην Πειραιώς βλέπει ισχυρή αύξηση των εσόδων από τόκους και την υψηλότερη λειτουργική αποδοτικότητα, με προσαρμοσμένα κέρδη 1,27 δισ. ευρώ για το 2026 και 1,44 δισ. ευρώ για το 2027. Στη Eurobank αναδεικνύει τη διεθνή παρουσία και τα περιθώρια για συνέργειες από την ενσωμάτωση της Ελληνικής Τράπεζας και της CNP Cyprus, πάνω από τα αρχικώς ανακοινωθέντα, ενώ η εξαγορά της Eurolife διευρύνει περαιτέρω τις πηγές εσόδων. Στην Εθνική υπογραμμίζει την ποιότητα του ισολογισμού και εκτιμά ότι το 70% των κερδών θα μπορούσε να επιστραφεί στους μετόχους, με προσαρμοσμένα κέρδη 1,28 δισ. ευρώ για το 2026. Για την Alpha Bank συνδέει την πορεία της μετοχής με τη βελτίωση της αποδοτικότητας και τη συνεργασία με τη UniCredit.

Κεντρικό συμπέρασμα της JPMorgan είναι ότι η οργανική ανάπτυξη, δηλαδή η αύξηση των χορηγήσεων, οι προμήθειες και ο έλεγχος του κόστους, θα καθορίσει αν οι τράπεζες θα κρατήσουν υψηλές αποδόσεις κεφαλαίου τα επόμενα χρόνια. Η ισχυρή κεφαλαιακή βάση αφήνει χώρο για συνέχιση των διανομών, αρκεί να διατηρηθούν οι ρυθμιστικοί δείκτες και να επαληθευτούν οι προβλέψεις κερδοφορίας.

Αποτιμήσεις: η διόρθωση άνοιξε την όρεξη, αλλά όχι για όλους

Οι τραπεζικές μετοχές έκαναν νέα υψηλά τον Σεπτέμβριο, ενισχυμένες από εισροές που συνδέονται με την αναβάθμιση της αγοράς σε ανεπτυγμένη. Έκτοτε έχουν υποχωρήσει, με την Optima Bank να μιλά για διόρθωση 16-17% από τα υψηλά, εξαιτίας του ασθενέστερου κλίματος για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, της διεύρυνσης των spreads των κρατικών ομολόγων και των ανησυχιών για τον πληθωρισμό. Η Axia-AF μετρά πτώση περίπου 14% από την προηγούμενη ανάλυσή της, στις 25 Σεπτεμβρίου.

Η Axia-AF εξηγεί γιατί, παρά τις πιο ελκυστικές τιμές, μένει προσεκτική. Αναφέρει τη μεταβλητότητα στα ομόλογα, τους γεωπολιτικούς κινδύνους και την πιθανότητα να μειωθεί η διάθεση για ρίσκο προς το τέλος του έτους. Θεωρεί επίσης ότι τα περιθώρια θετικής έκπληξης είναι μικρά, αφού και οι δικές της εκτιμήσεις και οι προβλέψεις της αγοράς βρίσκονται ήδη ψηλά. Υπό αυτό το πρίσμα, εκτιμά ότι τα αποτελέσματα από μόνα τους δύσκολα θα αλλάξουν το βραχυπρόθεσμο κλίμα.

Τι θα κρίνει τις αντιδράσεις

Η προσοχή των επενδυτών θα στραφεί σε τρία σημεία. Το πρώτο είναι οι ενημερώσεις των διοικήσεων για τους στόχους τους. Η Axia-AF σημειώνει ότι οι αναθεωρήσεις του προηγούμενου τριμήνου ήταν περιορισμένες, άρα υπάρχουν προσδοκίες για περισσότερες πληροφορίες, χωρίς όμως να περιμένει μεγάλες εκπλήξεις, αφού οι διοικήσεις συνήθως δεν δίνουν λεπτομερή εικόνα για το επόμενο έτος σε αυτή τη φάση. Το δεύτερο είναι η πορεία της πιστωτικής επέκτασης και των προμηθειών μέσα σε ένα απαιτητικό διεθνές περιβάλλον. Το τρίτο είναι οι διανομές κεφαλαίου, και εδώ υπάρχει σημαντική χρονική αφετηρία: από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι ελληνικές τράπεζες δεν θα χρειάζονται πλέον ρυθμιστικές εγκρίσεις για τη διανομή κερδών, γεγονός που αυξάνει την ευελιξία τους, με τις πραγματικές διανομές να εξαρτώνται από τις κεφαλαιακές ανάγκες και το εποπτικό πλαίσιο.

Ημερομηνία-ορόσημο είναι η 5η Νοεμβρίου, όταν η Alpha Bank παρουσιάζει το νέο επιχειρηματικό της σχέδιο και θα αποσαφηνίσει τους μεσοπρόθεσμους στόχους και τη δυνατότητα σύγκλισης προς τις αποδόσεις των ανταγωνιστών της.

Ελληνικό: Οι ενστάσεις Προκοπίου για τα ξενοδοχεία της Ριβιέρας, και τα 500 εκατ. ευρώ που έχει ήδη επενδύσει στην περιοχή 

Στη συζήτηση για το παραλιακό μέτωπο του Ελληνικού μπαίνει δημόσια ο εφοπλιστής Γιώργος Προκοπίου. Ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος της Lamda Development, Οδυσσέας Αθανασίου, επιβεβαίωσε για πρώτη φορά ότι ο κ. Προκοπίου έχει θέσει ζητήματα για τον σχεδιασμό της περιοχής. Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου, με αφορμή την αποχώρησή του από την εταιρεία, ο κ. Αθανασίου ανέφερε ότι οι προσπάθειες για κοινά αποδεκτή λύση εξελίσσονται εδώ και καιρό, με συμμετοχή της κυβέρνησης, των δημάρχων των νοτίων προαστίων, του Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλου και του ίδιου του κ. Προκοπίου. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ενστάσεις του εφοπλιστή υπαγορεύονται, κατά την εκτίμηση της Lamda, από το συμφέρον της περιοχής, ενώ ο απερχόμενος CEO εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι οι συζητήσεις πλησιάζουν σε συμφωνία.

Ο κ. Αθανασίου απέφυγε να αναλύσει το περιεχόμενο των διαφωνιών και σημείωσε ότι η τελική λύση δεν εξαρτάται μόνο από τη Lamda. Δήλωσε πρόθυμος να βοηθήσει στη συνέχεια της διαδικασίας ακόμη και μετά το τέλος της θητείας του. Σύμφωνα με πληροφορίες, το αντικείμενο της διένεξης είναι το μέγεθος μίας από τις δύο πολυτελείς ξενοδοχειακές μονάδες που σχεδιάζει ο όμιλος Ensofi του κ. Κωνσταντακόπουλου και της οικογένειας Olayan, και ο εφοπλιστής φέρεται να έχει αντιρρήσεις για την κλίμακά της.

Τα δύο ξενοδοχειακά έργα

Η συνεργασία της Lamda με την ΤΕΜΕΣ ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2020 και πήρε εταιρική μορφή τον Φεβρουάριο του 2023, με τη σύσταση δύο εταιρειών ειδικού σκοπού, της BELT Riviera και της MALT Riviera. Η ΤΕΜΕΣ κατέχει το 70% και στις δύο, ενώ το υπόλοιπο 30% ελέγχεται από την πλευρά της Lamda.

Και τα δύο έργα έχουν καθυστερήσει σε σχέση με τα αρχικά χρονοδιαγράμματα, ενώ οι διαβουλεύσεις για την τελική μορφή τους κρατούν ανοιχτό το ζήτημα της υλοποίησης. Πρόσφατα καταβλήθηκαν 3 εκατ. ευρώ στη BELT Riviera ως μερική εξόφληση του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου, κάτι που δείχνει ότι οι εταιρικές διαδικασίες συνεχίζονται, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχουν λυθεί οι εκκρεμότητες του σχεδιασμού.

Από το Κολλέγιο Αθηνών στα 500 εκατ. ευρώ

Η σχέση του κ. Προκοπίου με το Ελληνικό ξεκίνησε πολύ πριν από τις σημερινές διαφωνίες, και μάλιστα από ένα εκπαιδευτικό σχέδιο που δεν προχώρησε. Ο εφοπλιστής, που είχε συμμετάσχει στη διοίκηση του Ελληνοαμερικανικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος, είχε συνδεθεί με την πρόταση εγκατάστασης του Κολλεγίου Αθηνών στην έκταση του πρώην αεροδρομίου. Η ιδέα συζητιόταν από το 2022 και αφορούσε νέο σχολικό συγκρότημα σε περίπου 90 στρέμματα, με τον κ. Προκοπίου να δείχνει διάθεση να στηρίξει οικονομικά το εγχείρημα. Στις συζητήσεις είχε αναφερθεί και το όνομα του εφοπλιστή Θανάση Μαρτίνου.

Τον Φεβρουάριο του 2024 το Ίδρυμα αποφάσισε να μην προχωρήσει στη μετεγκατάσταση, μετά από αξιολόγηση εκπαιδευτικών, λειτουργικών και οικονομικών παραμέτρων. Το ενδιαφέρον του κ. Προκοπίου για την περιοχή δεν σταμάτησε εκεί: λίγους μήνες αργότερα έκλεισε δική του συμφωνία με τη Lamda, αποκτώντας μέσω της SKITI ENTERPRISES COMPANY LIMITED, εταιρείας συμφερόντων της οικογένειάς του, οικόπεδα απέναντι από το Γκολφ της Γλυφάδας έναντι 120 εκατ. ευρώ.

Το εκπαιδευτικό σκέλος είναι το πιο αδιευκρίνιστο. Η αρχική ανακοίνωση της Lamda μιλούσε για εκπαιδευτικό ίδρυμα με διεθνές πρόγραμμα σπουδών, ενώ στη συνέχεια κυκλοφόρησαν πληροφορίες ακόμη και για ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένος φορέας ούτε είναι σαφές αν πρόκειται για σχολείο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή για άλλου είδους δραστηριότητα.

Η σύγκριση με τα Εκπαιδευτήρια Κωστέα–Γείτονα

Η εικόνα αυτή γίνεται πιο έντονη αν συγκριθεί με άλλη εκπαιδευτική επένδυση στο Ελληνικό, που έχει ήδη περάσει στο στάδιο της κατασκευής: το νέο συγκρότημα των Εκπαιδευτηρίων Κωστέα–Γείτονα.

Στην περίπτωση αυτή υπάρχουν συγκεκριμένος φορέας, κατασκευαστής και χρονοδιάγραμμα, ενώ το εκπαιδευτικό κομμάτι της επένδυσης Προκοπίου παραμένει χωρίς δημόσια γνωστή τελική μορφή, παρότι είναι βασικό τμήμα του σχεδιασμού της οικογένειας.

Το ευρύτερο χαρτοφυλάκιο και τα ανοιχτά μέτωπα

Πέρα από το Ελληνικό, ο κ. Προκοπίου έχει διαμορφώσει χαρτοφυλάκιο ακινήτων και τουριστικών υποδομών στην Αθηναϊκή Ριβιέρα. Στις βασικές του τοποθετήσεις περιλαμβάνονται ο Αστέρας Βουλιαγμένης και η Astir Marina, ενώ έχει αποκτήσει ακίνητα στη Γλυφάδα και παραθαλάσσια έκταση περίπου 20 στρεμμάτων στη Σαρωνίδα.

Ο εφοπλιστής συνεργάζεται ήδη επιχειρηματικά με τον Αχιλλέα Κωνσταντακόπουλο, παρά τις διαφωνίες για το Ελληνικό. Οι δύο πλευρές, μαζί με συμφέροντα της οικογένειας Κόκκαλη, συμμετέχουν στην ανάπλαση της Β΄ Ακτής Βούλας. Η συνύπαρξη των ίδιων επενδυτών σε ένα έργο ως εταίροι και σε άλλο ως διαφωνούντες δείχνει τον σύνθετο χαρακτήρα των επιχειρηματικών ισορροπιών στην περιοχή.

Στο σκηνικό προστίθενται και οι δικαστικές εκκρεμότητες. Οι Δήμοι Γλυφάδας και Αλίμου έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για επιμέρους πολεοδομικές ρυθμίσεις και παρεμβάσεις, ανοίγοντας ένα ξεχωριστό θεσμικό μέτωπο, για το οποίο δεν έχει τεκμηριωθεί σύνδεση με τις επιδιώξεις του εφοπλιστή. Η Lamda προσπαθεί να λύσει τις διαφορετικές αυτές εκκρεμότητες μέσα από ευρύτερες διαβουλεύσεις με τη συμμετοχή της κυβέρνησης. Για τον Οδυσσέα Αθανασίου, που βρίσκεται λίγο πριν κλείσει τη θητεία του, η εξεύρεση λύσης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανοιχτές υποθέσεις της ανάπλασης.

Eurobank: Το στοίχημα του Κόλπου, με φυσική παρουσία στο Αμπού Ντάμπι από τις αρχές του 2027

Η οικονομική σχέση της Ελλάδας με τις χώρες του Κόλπου έχει περάσει από τη διπλωματία στην πράξη, με εξαγορές, επενδύσεις σε κρίσιμους κλάδους και νέες γραμμές χρηματοδότησης. Αυτό υποστηρίζει ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος και επικεφαλής Corporate & Investment Banking της Eurobank, Κώστας Βασιλείου, σε πρόσφατη συνέντευξή του στο «Βήμα». Στο επίκεντρο βρίσκονται τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που σήμερα αποτελούν τον μεγαλύτερο ξένο επενδυτή στη χώρα, και τα σχέδια της τράπεζας να χτίσει γέφυρα ανάμεσα στον Κόλπο και την Ευρώπη.

Γιατί η Ελλάδα ενδιαφέρει τα Εμιράτα

Ο κ. Βασιλείου περιγράφει τα ΗΑΕ ως το πιο εξωστρεφές κράτος της περιοχής, με ισχυρό χρηματοοικονομικό και επιχειρηματικό ρόλο και κομβική θέση ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Η αναζήτηση νέων επενδυτικών προορισμών, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης των χαρτοφυλακίων τους, στρέφει το βλέμμα τους στην Ελλάδα, που προσφέρει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, στρατηγική θέση στην Ανατολική Μεσόγειο και δυνατότητες στην ενέργεια, τις υποδομές και την τεχνολογία. Κατά την άποψή του, το ζητούμενο για τη χώρα δεν είναι μόνο η προσέλκυση κεφαλαίων αλλά η ποιότητα και η αντοχή των επενδύσεων, μέσα από συνεργασίες αμοιβαίου οφέλους που θα αντέχουν και σε πιο δύσκολες διεθνείς συνθήκες.

Οι συμφωνίες που έχουν ήδη υπογραφεί

Το ενδιαφέρον των Εμιράτων καλύπτει ευρύ φάσμα κλάδων, όπως δείχνουν τα παραδείγματα που ανέφερε ο τραπεζίτης.

Για τον κ. Βασιλείου, μια εξαγορά αποκτά πραγματική αξία για την οικονομία μόνο όταν συνοδεύεται από νέες παραγωγικές επενδύσεις, τεχνογνωσία, θέσεις εργασίας και διεθνή ανάπτυξη, κάτι που, όπως εκτιμά, παρατηρείται στις περιπτώσεις που αναφέρθηκαν. Οι συμφωνίες αυτές χτίζουν επιπλέον σταθερούς δεσμούς με την ευρύτερη περιοχή, με ιδιαίτερο όφελος για τις ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις, που αποκτούν καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και σε πελάτες από τον Κόλπο.

Από το συνέδριο στο έργο

Το Investopia Mediterranean Athens, το συνέδριο που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία των ΗΑΕ, συγκέντρωσε επιχειρήσεις, επενδυτές και θεσμικούς παράγοντες από πολλές χώρες. Η Eurobank συμμετείχε ως στρατηγικός εταίρος, έπειτα από περίπου δύο χρόνια συστηματικών επαφών και επισκέψεων στα Εμιράτα. Η επόμενη μέρα είναι εκείνη που μετρά, όπως τόνισε ο κ. Βασιλείου: ποιες από τις συζητήσεις θα καταλήξουν σε χρηματοδοτήσεις, επενδύσεις και συγκεκριμένα έργα με μετρήσιμο οικονομικό αποτέλεσμα.

Οι πέντε άξονες της Eurobank

Η τράπεζα θέλει να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στον Κόλπο και την Ευρώπη και έχει διαμορφώσει πέντε κατευθύνσεις δράσης.

Ως βάση για τη στρατηγική αυτή λειτουργεί η παρουσία της τράπεζας σε Ελλάδα, Βουλγαρία και Κύπρο, καθώς και οι δραστηριότητές της σε Λουξεμβούργο και Λονδίνο.

Φυσική παρουσία στο Αμπού Ντάμπι

Η Eurobank προετοιμάζει εγκατάσταση στο χρηματοοικονομικό κέντρο του Αμπού Ντάμπι (Abu Dhabi Global Market) στις αρχές του 2027, ενώ το στέλεχος που θα ηγηθεί της τοπικής παρουσίας έχει ήδη επιλεγεί. Θα πρόκειται για στοχευμένη παρουσία, χωρίς το πλήρες φάσμα τραπεζικών εργασιών, με σκοπό την ενίσχυση των σχέσεων με την επιχειρηματική κοινότητα και τον εντοπισμό επενδυτικών ευκαιριών. Η εγγύτητα στους επενδυτές θεωρείται κρίσιμη, αφού οι αποφάσεις για μεγάλα έργα, συγχωνεύσεις και εξαγορές απαιτούν γνώση της τοπικής αγοράς και διαρκή επαφή με τους ανθρώπους που αποφασίζουν.

Το Γραφείο Αντιπροσωπείας στο Μουμπάι ήδη συνδέει την Ινδία με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ευρώπη, ενώ εξετάζεται περαιτέρω ανάπτυξη στη Σαουδική Αραβία. Ο στόχος, κατά τον κ. Βασιλείου, δεν είναι η απλή γεωγραφική επέκταση αλλά η δημιουργία μακροχρόνιων σχέσεων σε αγορές όπου διαμορφώνονται νέες ροές εμπορίου και επενδύσεων.

Το ρίσκο του πολέμου και το μεγάλο στοίχημα

Η επέκταση σχεδιάζεται εν μέσω πολέμου στη Μέση Ανατολή, και ο τραπεζίτης αναγνωρίζει ότι η κλιμάκωση της έντασης απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση. Εκτιμά ωστόσο ότι οι πιο στέρεες σχέσεις χτίζονται στις δύσκολες περιόδους και ότι οι μακροπρόθεσμες προοπτικές παραμένουν ευοίωνες. Σημαντικό μέρος της πλεονάζουσας ρευστότητας βρίσκεται σήμερα στην Ασία, και για να προσελκυστεί μέρος αυτών των ροών, η φυσική παρουσία στην περιοχή είναι, όπως λέει, καθοριστική.

Το μεγάλο στοίχημα για τις σχέσεις Ελλάδας και Μέσης Ανατολής, κατά τον κ. Βασιλείου, είναι η μετατροπή της σημερινής κινητικότητας σε διαρκείς οικονομικές σχέσεις. Η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει το ενδιαφέρον για καθαρή ενέργεια, ψηφιακές υποδομές και καινοτομία, με την προϋπόθεση ότι θα προσφέρει συνέχεια και προβλεψιμότητα. Το ζητούμενο, καταλήγει, δεν είναι οι περισσότερες συμφωνίες αλλά η δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας.

Ευρωζώνη: Ο ακριβότερος δανεισμός αρχίζει να φρενάρει τη ζήτηση για δάνεια, με την ΕΚΤ να κρίνει τον Δεκέμβριο

Η πιστωτική επέκταση στην Ευρωζώνη δείχνει τα πρώτα σημάδια κόπωσης. Τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου εξακολουθούν να είναι σταθερά, όμως η πιο πρόσφατη έρευνα της ΕΚΤ για τις τραπεζικές χορηγήσεις δείχνει ότι οι επιχειρήσεις ζητούν λιγότερα δάνεια και οι τράπεζες γίνονται πιο αυστηρές στα κριτήρια. Όπως σημειώνει η ING, η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής αρχίζει να περνά στην πραγματική οικονομία, λίγο πριν από την απόφαση της ΕΚΤ για τα επιτόκια τον Δεκέμβριο.

Η εικόνα τον Σεπτέμβριο: σταθερή

Τα προσαρμοσμένα στοιχεία δείχνουν ότι οι ετήσιοι ρυθμοί αύξησης των δανείων δεν άλλαξαν σε σχέση με τον Αύγουστο, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα νοικοκυριά.

Η σταθερότητα αυτή δείχνει ότι η ανάκαμψη της τραπεζικής χρηματοδότησης των προηγούμενων μηνών εξακολουθούσε να έχει δυναμική στις αρχές του φθινοπώρου. Το περιβάλλον όμως έχει αλλάξει. Η ΕΚΤ αύξησε τον Σεπτέμβριο το βασικό επιτόκιο καταθέσεων κατά 25 μονάδες βάσης, στο 2,5%, και οι αγορές έχουν πλέον πιο υψηλές προσδοκίες για τα επιτόκια εξαιτίας των νέων ανησυχιών για τον πληθωρισμό.

Τι έδειξε η έρευνα της ΕΚΤ

Στο τρίτο τρίμηνο οι τράπεζες αυστηροποίησαν περαιτέρω τα κριτήρια για τα επιχειρηματικά δάνεια, ενώ η ζήτηση για εταιρική χρηματοδότηση υποχώρησε χωρίς να το περιμένει κανείς. Το ακριβότερο χρήμα κάνει πιο δαπανηρή τη χρηματοδότηση επενδύσεων και κεφαλαίου κίνησης, και ορισμένες επιχειρήσεις αναβάλλουν σχέδια ή περιορίζουν τις ανάγκες τους.

Ο συνδυασμός ακριβότερου χρήματος και στενότερης πρόσβασης σε τραπεζική χρηματοδότηση είναι μια πρώιμη ένδειξη ότι η πολιτική της ΕΚΤ αρχίζει να περνά στην οικονομική δραστηριότητα.

Η ΕΚΤ περιμένει

Η ΕΚΤ αναμένεται να αφήσει τα επιτόκια αμετάβλητα στην επόμενη συνεδρίαση και να εξετάσει τα νέα στοιχεία πριν αποφασίσει για πιθανή νέα αύξηση τον Δεκέμβριο. Οι ενδείξεις σύσφιξης των χρηματοδοτικών συνθηκών έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα, αφού το ενεργειακό κόστος δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στην οικονομία. Αν οι ακριβότερες τιμές ενέργειας περάσουν ευρύτερα σε αγαθά και υπηρεσίες, η Φρανκφούρτη θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στον έλεγχο του πληθωρισμού και στον κίνδυνο να πιέσει υπερβολικά την ανάπτυξη.

Τις επόμενες εβδομάδες ο τραπεζικός δανεισμός θα είναι από τους βασικούς δείκτες που θα παρακολουθεί η ΕΚΤ. Αν η ζήτηση για νέα δάνεια συνεχίσει να πέφτει και τα κριτήρια γίνουν ακόμη πιο αυστηρά, η επίδραση της νομισματικής σύσφιξης στην οικονομία μπορεί να ενισχυθεί.

Starlink: Πέντε μέτωπα ανοίγει η Ευρώπη απέναντι στην κυριαρχία του Μασκ στο διάστημα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανοίξει τουλάχιστον πέντε μέτωπα απέναντι στο Starlink του Ίλον Μασκ, από το κλείσιμο της πρόσβασης σε συχνότητες και την ενίσχυση ανταγωνιστών μέχρι νέους κανόνες που στοχεύουν στο να περιορίσουν την ισχύ του στον διαστημικό τομέα, σύμφωνα με ανάλυση του Politico. Ο Μασκ επεκτείνει το αποτύπωμά του στο διάστημα και θέλει να μετατρέψει το Starlink σε μεγάλο πάροχο κινητής τηλεφωνίας. Η πρόσφατη επιβράδυνση της στρατιωτικής υπηρεσίας του δικτύου στην Ουκρανία, που δυσκόλεψε την άμυνα του Κιέβου απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις, ξανάδειξε τον κίνδυνο που κρύβει η εξάρτηση από τις επιχειρηματικές επιλογές ενός μόνο ανθρώπου σε καιρό πολέμου.

Κυβερνήσεις και εταιρείες στην Ευρώπη ανησυχούν για αυτή την εξάρτηση και εντείνουν τις κινήσεις τους. Η Φινλανδή ευρωβουλευτής του κεντροδεξιού χώρου Aura Salla υπενθύμισε ότι η ουκρανική εξάρτηση από το Starlink αναδεικνύει την ευαλωτότητα των ευρωπαϊκών αμυντικών συστημάτων που βασίζονται σε αμερικανική τεχνολογία, και ότι η Ευρώπη πρέπει να μειώσει τις επικίνδυνες τεχνολογικές εξαρτήσεις της όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

1. Ένας ευρωπαϊκός κολοσσός απέναντι στη SpaceX

Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στήριξε δημόσια τη συμφωνία Airbus, Leonardo και Thales για συνένωση των δορυφορικών και διαστημικών τους δραστηριοτήτων σε έναν ισχυρό όμιλο, με κωδική ονομασία «Bromo» και δυνητικό ρόλο αντιπάλου της SpaceX, μητρικής του Starlink. Μιλώντας σε διεθνή διαστημική σύνοδο στο Παρίσι τον προηγούμενο μήνα, χαρακτήρισε τέτοιους ομίλους ως τους βιομηχανικούς πρωταθλητές που χρειάζεται η Ευρώπη για να ηγηθεί στη διαστημική οικονομία του μέλλοντος. Είναι πολύ ασυνήθιστο για τον επικεφαλής της Κομισιόν να τοποθετείται υπέρ μιας συγχώνευσης που δεν έχει ακόμη εγκριθεί από τις αρχές ανταγωνισμού της ΕΕ.

Η κοινή επιχείρηση φιλοδοξεί να αντιγράψει μέρος της συνταγής της SpaceX, φέρνοντας κάτω από την ίδια στέγη την κατασκευή δορυφόρων, τα επίγεια συστήματα και τις διαστημικές υπηρεσίες. Η έγκριση πάντως δεν είναι δεδομένη, και ακόμη κι αν δοθεί, ο νέος όμιλος μπορεί να χρειαστεί χρόνια για να πλησιάσει την κλίμακα και τις δυνατότητες των επιχειρήσεων του Μασκ.

2. Ευρωπαϊκά τα «ευαίσθητα» κομμάτια του φάσματος

Νωρίτερα φέτος η Κομισιόν κινήθηκε ώστε να δεσμεύσει κρίσιμα τμήματα δορυφορικών συχνοτήτων για ευρωπαίους παρόχους, για λόγους ασφάλειας και ελέγχου ενός πολύτιμου πόρου. Τα τμήματα αυτά ταιριάζουν στην απευθείας σύνδεση κινητών τηλεφώνων με δορυφόρο, χωρίς κεραία εδάφους ή πρόσθετο πιάτο.

Η αντίδραση της εταιρείας του Μασκ ήταν άμεση. Η SpaceX προειδοποίησε σε τετρασέλιδο υπόμνημα ότι η πρόταση ενδέχεται να αφήσει τους Ευρωπαίους χωρίς απευθείας δορυφορική υπηρεσία προς τις συσκευές ή να δημιουργήσει νέες παρεμβολές σε παγκόσμιο επίπεδο, ακόμη και σε υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, όπως αυτές στην Ουκρανία. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εργάζονται ώστε να διευκολύνουν τους μεγάλους τηλεπικοινωνιακούς ομίλους της ηπείρου να αποκτήσουν τις περιζήτητες συχνότητες. Το Starlink θα μπορεί πάντως να υποβάλει αίτηση για ορισμένες από αυτές, όμως η ΕΕ θέλει να κρατήσει πιο σφιχτό έλεγχο στον πόρο.

3. Το ευρωπαϊκό δίκτυο IRIS²: φιλόδοξο αλλά καθυστερημένο

Η Ένωση δουλεύει για τη δική της δορυφορική constellation, με το όνομα IRIS², που θα προσφέρει στις κυβερνήσεις ασφαλείς επικοινωνίες και στους πολίτες αξιόπιστο ευρυζωνικό δίκτυο. Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Τόμας Ρεζνιέ υπογράμμισε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έδειξε πόσο εξαρτάται η ασφάλεια της Ευρώπης από το διάστημα και ότι η Ευρώπη πρέπει να κάνει περισσότερα, με επείγουσα ανάγκη.

Το πρόγραμμα όμως βρίσκεται ήδη χρόνια πίσω. Οι υπηρεσίες έπρεπε να ξεκινήσουν το 2024, με πλήρη δυναμικότητα το 2027. Το κόστος έχει αυξηθεί, και μέρος της επιβάρυνσης θα πέσει στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, που βρίσκεται σε έντονες διαπραγματεύσεις.

4. Εναλλακτική για την Ουκρανία

Τις τελευταίες εβδομάδες οι ουκρανικές δυνάμεις αντιμετώπισαν περιορισμούς ταχύτητας στο Starlink, που δυσκόλεψαν την αναχαίτιση ρωσικών drones και τα πλήγματα μεσαίου βεληνεκούς. Ο Ουκρανός υπουργός Άμυνας ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι η υπηρεσία αποκαταστάθηκε και οι δυνάμεις μπορούν ξανά να χειρίζονται drones με υψηλή ταχύτητα. Λίγο αργότερα ο Μασκ έγραψε στο X ότι το Κίεβο παραβιάζει τους όρους χρήσης του Starlink, αξιοποιώντας το σε επιθετικές επιχειρήσεις με drones.

Η υπόθεση αυξάνει την πίεση προς την Κομισιόν να επιτρέψει στην Ουκρανία να χρησιμοποιήσει το υπάρχον ασφαλές δορυφορικό σύστημα Govsatcom, που τρέχουν από κοινού αρκετά κράτη-μέλη. Το σύστημα τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές του 2026 και προορίζεται να στηρίζει τις κρίσιμες κυβερνητικές επικοινωνίες μέχρι να λειτουργήσει το IRIS². Οι διαπραγματεύσεις Βρυξελλών και Κιέβου ξεκίνησαν επίσημα τον Μάρτιο του 2026, χωρίς ακόμη ουσιαστική πρόοδο. Το Govsatcom δεν μπορεί να προσφέρει όσα το Starlink, αλλά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εφεδρική λύση. Ο Γάλλος ευρωβουλευτής Κριστόφ Γκρουντλέρ εξέφρασε την έκπληξή του που Κομισιόν και κράτη-μέλη δεν έχουν κάνει ό,τι είναι δυνατό για μια γρήγορη συμφωνία.

5. Νομικά εμπόδια για το Starlink

Στις Βρυξέλλες βρίσκονται σε εξέλιξη τουλάχιστον τρία νομοσχέδια και ρυθμιστικές πρωτοβουλίες που μπορούν να δυσκολέψουν ή να καθυστερήσουν την επέκταση του Starlink στην Ευρώπη.

Οι κανόνες αυτοί μπορεί να μην αρκούν για να ανακόψουν το Starlink, προκάλεσαν όμως την αντίδραση του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που τους χαρακτήρισε σε πρόσφατη διαβούλευση «απαράδεκτα ρυθμιστικά βάρη» που φαίνεται να στοχεύουν συγκεκριμένα αμερικανικές εταιρείες. Ο επικεφαλής της αμερικανικής ρυθμιστικής αρχής επικοινωνιών Μπρένταν Κάρ δήλωσε στο Politico τον Μάρτιο ότι οι ΗΠΑ θα απαντήσουν με περιορισμούς σε ευρωπαϊκές υπηρεσίες, αν οι αμερικανικές εταιρείες εμποδιστούν. Το Starlink δεν απάντησε στο αίτημα του Politico για σχολιασμό.