Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του θα οδηγούνταν ενώπιον της Δικαιοσύνης έπειτα από επιχείρηση των αμερικανικών Ειδικών Δυνάμεων στο Καράκας, η προσοχή πολλών στράφηκε λιγότερο στη στρατιωτική πτυχή και περισσότερο στο πολιτικό μήνυμα που συνόδευσε την παρέμβαση. Ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε ανοιχτά για τον ρόλο που θα αναλάμβαναν οι μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες: επενδύσεις δισεκατομμυρίων, αποκατάσταση των ενεργειακών υποδομών και οικονομικά οφέλη για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το επανέλαβε μάλιστα με τέτοια έμφαση ώστε να μην αφήνει περιθώρια παρερμηνείας.

Σε πολιτικό επίπεδο, αυτή η ωμή ειλικρίνεια είχε κόστος. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι κατήγγειλε την επιχείρηση ως παράνομη και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παραπλάνησε συνειδητά το Κογκρέσο και την κοινή γνώμη. Ακόμη πιο ανησυχητικό για τον Τραμπ είναι ότι η δυσαρέσκεια εκδηλώθηκε και στο εσωτερικό του πολιτικού του στρατοπέδου. Πολλοί Ρεπουμπλικανοί τον είχαν εμπιστευθεί ακριβώς επειδή είχε καταγγείλει την εισβολή στο Ιράκ και τη χρήση προσχημάτων περί όπλων μαζικής καταστροφής. Τώρα, στα μάτια τους, οι ΗΠΑ φαίνεται να οδηγούνται σε μια νέα στρατιωτική περιπέτεια, αποκομμένη από το αφήγημα του “America First”.

Κι όμως, η επέμβαση στη Βενεζουέλα δεν αποτελεί απόκλιση αλλά εφαρμογή της στρατηγικής Τραμπ. Η πρόσφατη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας επανερμηνεύει στην ουσία το Δόγμα Μονρόε, το ιστορικό πλαίσιο του 19ου αιώνα που όριζε το δυτικό ημισφαίριο ως ζώνη αποκλειστικής αμερικανικής επιρροής. Στη σύγχρονη εκδοχή του, το δόγμα προβλέπει ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν σε ανταγωνιστικές δυνάμεις να αποκτήσουν ή να ελέγξουν περιουσιακά στοιχεία στρατηγικής σημασίας στην άμεση γεωγραφική τους περιφέρεια.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Βενεζουέλα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Διαθέτει τεράστια ενεργειακά αποθέματα και βρίσκεται κοντά σε κρίσιμες θαλάσσιες εμπορικές οδούς. Η Κίνα, ο βασικός της οικονομικός εταίρος, αποτελεί τον κύριο στρατηγικό αντίπαλο των ΗΠΑ εκτός του δυτικού ημισφαιρίου. Όσοι υποστηρίζουν ότι το Καράκας δεν δικαιολογεί μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εμπλοκή ίσως έχουν δίκιο σε στενά γεωγραφικούς όρους. Όμως το διακύβευμα δεν είναι η ίδια η Βενεζουέλα, αλλά η αυξανόμενη κινεζική παρουσία στη Λατινική Αμερική.

Η κινεζική εμπορική διείσδυση στην περιοχή έχει ενταθεί εντυπωσιακά τις τελευταίες δύο δεκαετίες: από λιγότερα από 20 δισ. δολάρια στις αρχές των 2000s, οι συναλλαγές ξεπέρασαν τα 400 δισ. δολάρια στις αρχές της δεκαετίας του 2020. Η Κίνα, που καλύπτει μέσω εισαγωγών σχεδόν τα τρία τέταρτα των ενεργειακών της αναγκών, απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας. Η σχέση αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία στην Ουάσινγκτον, ακόμη κι αν δεν κατονομάζεται επισήμως ως αιτία της επέμβασης.

Όπως ξεκαθάρισε ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο στόχος της επιχείρησης ήταν να διασφαλιστεί ότι καμία «ξένη δύναμη» δεν θα αποκτήσει ερείσματα στο αμερικανικό ημισφαίριο. Σε αυτό το πλαίσιο, το πετρέλαιο δεν αντιμετωπίζεται τόσο ως εμπορικό αγαθό, όσο ως εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.

Η αμερικανική κοινή γνώμη συχνά προσεγγίζει τέτοιες παρεμβάσεις μέσα από το πρίσμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και το καθεστώς Μαδούρο προσφέρεται για μια τέτοια αφήγηση. Η μαζική φυγή εκατομμυρίων Βενεζουελάνων αποτελεί αδιαμφισβήτητο ανθρωπιστικό δράμα. Ωστόσο, η νέα στρατηγική της Ουάσινγκτον παραπέμπει περισσότερο σε μια ψυχροπολεμική, ωμά ρεαλιστική αντίληψη διεθνών σχέσεων, όπου κυριαρχούν οι σφαίρες επιρροής και η αποτροπή. Δεν είναι τυχαίο ότι η ρητορική Τραμπ συγκρίνεται όλο και συχνότερα με εκείνη του Βλαντίμιρ Πούτιν, μια σύγκριση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Η λογική, ωστόσο, παραμένει παρόμοια: όπως η Ρωσία είδε στην Ουκρανία μια απειλή που εξοπλιζόταν από εχθρικές δυνάμεις, έτσι και ο Τραμπ φαίνεται να αντιμετωπίζει τη Βενεζουέλα ως κρίκο μιας αλυσίδας κινεζικής επέκτασης.

Παρά την επιτυχία της επιχείρησης, ο Αμερικανός πρόεδρος απέφυγε να παρουσιάσει ένα σαφές σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε προσωρινή στήριξη από πιο παραδοσιακές, παρεμβατικές πτέρυγες του πολιτικού συστήματος, αλλά βαθαίνει το ρήγμα με τον πυρήνα του κινήματος MAGA, που πίστευε ότι είχε ψηφίσει τον τερματισμό τέτοιων πρακτικών.

Ο Τραμπ δεν υπήρξε ποτέ απομονωτιστής. Αντιλαμβάνεται τους στρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ με μεγαλύτερο ρεαλισμό από τους προκατόχους του, αλλά δείχνει την ίδια υπερεκτίμηση των διαθέσιμων μέσων. Η ιστορία δείχνει ότι οι αυτοκρατορίες ασκούν την ισχύ τους μέχρι τα όριά τους και υποχωρούν μόνο όταν αυτά εξαντληθούν. Η αμερικανική σχετική παρακμή είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Τραμπ διαμορφώνει σήμερα την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.