Για πρώτη φορά, ο σημαντικότερος άμεσος παγκόσμιος κίνδυνος δεν σχετίζεται με πολεμικές συγκρούσεις, πανδημίες ή φυσικές καταστροφές. Στην κορυφή βρίσκεται η γεωοικονομική αντιπαράθεση. Κυρώσεις, εμπορικοί φραγμοί, έλεγχοι στις επενδύσεις, κρατικές επιδοτήσεις και παρεμβάσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού αξιοποιούνται πλέον ως εργαλεία ισχύος. Το 18% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι αυτού του είδους οι συγκρούσεις είναι ο πιο πιθανός καταλύτης μιας παγκόσμιας κρίσης μέσα στο 2026, ξεπερνώντας ακόμη και το ενδεχόμενο διακρατικών πολέμων.

Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη αλλαγή. Η παγκοσμιοποίηση δεν καταρρέει, αλλά αναδιαμορφώνεται υπό το πρίσμα της εθνικής ασφάλειας. Η οικονομική αλληλεξάρτηση παραμένει, όμως γίνεται πιο επιλεκτική, κατακερματισμένη και πολιτικά φορτισμένη. Για τις εξαγωγικές οικονομίες, το νέο αυτό τοπίο συνεπάγεται αυξημένο ρίσκο, μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αγορές και αστάθεια στις ροές κεφαλαίων.

Η επιστροφή των οικονομικών κινδύνων

Παρότι οι οικονομικοί κίνδυνοι δεν βρίσκονται στην κορυφή της δεκαετούς κατάταξης, καταγράφουν τη μεγαλύτερη επιδείνωση στο άμεσο μέλλον. Ο κίνδυνος ύφεσης ανεβαίνει οκτώ θέσεις σε σχέση με πέρυσι, ενώ πληθωριστικές πιέσεις και φόβοι για «σκάσιμο» φουσκών επανέρχονται δυναμικά. Υψηλά επίπεδα χρέους, ακριβότερο χρήμα, γεωπολιτικές εντάσεις και εύθραυστες εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, όπου ακόμη και μικρές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν δυσανάλογες αντιδράσεις. Το WEF προειδοποιεί ότι η επόμενη οικονομική κρίση ενδέχεται να μην έχει έναν μόνο πυρήνα, αλλά να προκύψει από την ταυτόχρονη πίεση πολλών παραγόντων.

Κοινωνικές ρωγμές και τεχνολογικά διλήμματα

Σε κοινωνικό επίπεδο, η ανισότητα επανεμφανίζεται ως ο πιο «διασυνδεδεμένος» κίνδυνος. Δεν αποτελεί απλώς ένα αυτόνομο πρόβλημα, αλλά επιταχύνει φαινόμενα όπως η πολιτική πόλωση, η αποδυνάμωση των θεσμών, η παραπληροφόρηση και η αμφισβήτηση της δημοκρατικής νομιμοποίησης. Η δυσπιστία απέναντι στις κυβερνήσεις αυξάνεται, ενώ οι αφηγήσεις αντιπαράθεσης μεταξύ «λαού» και «ελίτ» ενισχύονται, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου κόστους ζωής και συγκέντρωσης πλούτου.

Η τεχνολογία, την ίδια στιγμή, λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι. Στο άμεσο μέλλον, η παραπληροφόρηση και οι κυβερνοαπειλές συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους κινδύνους. Σε βάθος δεκαετίας, όμως, η τεχνητή νοημοσύνη ανεβαίνει απότομα στην κατάταξη, φτάνοντας στην πέμπτη θέση. Οι ανησυχίες εκτείνονται πέρα από την απώλεια θέσεων εργασίας και αφορούν ζητήματα ελέγχου, ασφάλειας, στρατιωτικών εφαρμογών και βαθιών κοινωνικών αλλαγών. Σε συνδυασμό με την πρόοδο των κβαντικών τεχνολογιών, η καινοτομία κινδυνεύει να εξελιχθεί σε νέο πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η υποχώρηση των περιβαλλοντικών κινδύνων από την κορυφή της βραχυπρόθεσμης ατζέντας. Παρότι η κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα παραμένουν οι σοβαρότεροι κίνδυνοι στη δεκαετία, οι άμεσες πολιτικές και οικονομικές πιέσεις φαίνεται να αποσπούν την προσοχή από την αντιμετώπισή τους. Η αναβολή αυτή, ωστόσο, ενδέχεται να έχει πολύ μεγαλύτερο κόστος στο μέλλον, ειδικά για υποδομές που ήδη δοκιμάζονται.

Το τελικό συμπέρασμα του Global Risks Report 2026 είναι σαφές αλλά ανησυχητικό. Το 68% των συμμετεχόντων εκτιμά ότι σε δέκα χρόνια ο κόσμος θα λειτουργεί σε ένα σύστημα έντονου ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων και μεσαίων δυνάμεων που θα θέτουν τους δικούς τους κανόνες. Μόλις το 6% προβλέπει επιστροφή σε μια σταθερή, κανoνοκεντρική διεθνή τάξη. Ο κόσμος εισέρχεται σε μια εποχή χωρίς ξεκάθαρη πυξίδα – και η αβεβαιότητα είναι πλέον το σταθερό σημείο αναφοράς.