Δεύτερη άγονη δημοπρασία σε έναν μήνα

Στις 26 Ιανουαρίου πραγματοποιήθηκε νέα κοινή δημοπρασία από τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου των χωρών που συμμετέχουν στον Κάθετο Διάδρομο – Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία. Αντικείμενο ήταν η δέσμευση δυναμικότητας για τον Φεβρουάριο, συνολικής ισχύος 72 GWh.

Όπως και στη δημοπρασία της 22ας Δεκεμβρίου, το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό: δεν εκδηλώθηκε αξιόλογο ενδιαφέρον από traders για τη μεταφορά ποσοτήτων, κυρίως προς την ουκρανική αγορά. Το μοναδικό ενδιαφέρον περιορίστηκε σε δύο χρήστες –έναν ελληνικών και έναν ξένων συμφερόντων– και αφορούσε μόλις 48 MWh στο βασικό προϊόν Route 1, κίνηση που ερμηνεύεται περισσότερο ως δοκιμαστική παρά ως εμπορικά ουσιαστική.

Τα τρία προϊόντα – και τα όριά τους

Η δημοπρασία περιλάμβανε για ακόμη μία φορά τρία τυποποιημένα προϊόντα:

Το Route 1, που αξιοποιεί τον Διαβαλκανικό Αγωγό για μεταφορά αερίου από Ελλάδα και Βουλγαρία προς Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία.

Το Route 2, με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης, σχεδιασμένο να διοχετεύει αεριοποιημένο LNG προς την Ανατολική Ευρώπη.

Το Route 3, που βασίζεται στο αέριο της Κασπίας μέσω του TAP και του IGB.

Παρά τη θεωρητική ελκυστικότητα των διαδρομών, η αγορά εξακολουθεί να γυρίζει την πλάτη, ιδίως στα δύο τελευταία προϊόντα.

Στρατηγική στήριξη χωρίς εμπορικό αντίκρισμα

Ο Κάθετος Διάδρομος έχει τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν είναι τυχαίο ότι στο πλαίσιο της P-TEC που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο στην Αθήνα, υπογράφηκαν συμφωνίες για τη μεταφορά αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία και άλλες χώρες της περιοχής, με αφετηρία το ελληνικό σύστημα φυσικού αερίου.

Στην πράξη, ωστόσο, η υλοποίηση του σχεδίου αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Η φιλοδοξία να αναδειχθεί η Ελλάδα σε κομβικό σημείο μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ανατολική Ευρώπη φαίνεται να σκοντάφτει σε ρυθμιστικά, εμπορικά και γεωπολιτικά εμπόδια.

Ενδεικτικό είναι ότι η Ουκρανία –η μεγαλύτερη αγορά της περιοχής– φέρεται να προτιμά, τουλάχιστον προς το παρόν, τη διαδρομή μέσω Πολωνίας για την κάλυψη των αναγκών της.

Κριτική από το Νταβός και αιχμές για τις Βρυξέλλες

Σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι δηλώσεις του προέδρου και CEO της AKTOR, Αλέξανδρου Εξάρχου, στο Νταβός, ο οποίος άσκησε σφοδρή κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική. Όπως ανέφερε, δεν είναι λογικό να εγκρίνεται κανονισμός για την απαγόρευση του ρωσικού αερίου και στη συνέχεια να αμφισβητείται εκ των υστέρων η αναγκαιότητά του.

Παράλληλα, κατήγγειλε την υπερρύθμιση των αγορών ενέργειας και ζήτησε τη χρηματοδοτική στήριξη του Κάθετου Διαδρόμου, ώστε να αναπτυχθούν οι απαραίτητες υποδομές που θα καταστήσουν βιώσιμη τη διαμετακόμιση φυσικού αερίου.

Ρυθμιστική αβεβαιότητα και υψηλά τέλη

Ένα από τα βασικά αγκάθια παραμένει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δώσει ακόμη πλήρη έγκριση στα προϊόντα Route 2 και Route 3, ως προς τη συμβατότητά τους με το κοινοτικό ρυθμιστικό πλαίσιο. Την ίδια στιγμή, οι Διαχειριστές δεν έχουν προχωρήσει σε ουσιαστικές μειώσεις των τελών διέλευσης, γεγονός που μειώνει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής.

Επιπλέον, η μηνιαία διάρκεια των προϊόντων που δημοπρατούνται θεωρείται από την αγορά αποτρεπτική, καθώς δεν προσφέρει τη σταθερότητα που απαιτούν οι μεγάλοι εμπορικοί χρήστες.

Γεωπολιτικές σκιές πάνω από την ενεργειακή πολιτική

Ορισμένοι αναλυτές συνδέουν τη στάση των Βρυξελλών απέναντι στον Κάθετο Διάδρομο με τις πρόσφατες γεωπολιτικές τριβές μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε., με αφορμή –μεταξύ άλλων– το ζήτημα της Γροιλανδίας. Δεν αποκλείεται, όπως σημειώνουν, η αξιοποίηση του διαδρόμου για τη διοχέτευση αμερικανικού LNG να έχει μετατραπεί σε ένα άτυπο πεδίο διαπραγμάτευσης και αντιπαράθεσης.

Την ίδια στιγμή, όμως, η Ευρώπη δεσμεύεται από τη συμφωνία του περασμένου Ιουλίου για εισαγωγές αμερικανικού LNG και άλλων ενεργειακών προϊόντων συνολικής αξίας 750 δισ. ευρώ την επόμενη τριετία. Η μη τήρησή της ενδέχεται να πυροδοτήσει την επιβολή αμερικανικών δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα, προσθέτοντας ακόμη έναν παράγοντα πίεσης στην ήδη περίπλοκη ενεργειακή εξίσωση.