Η σύγκριση των τιμών σε ολόκληρη την Ευρώπη δείχνει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Στις χαμηλότερες θέσεις της κατάταξης βρίσκονται κυρίως χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η Βουλγαρία εμφανίζει από τις χαμηλότερες τιμές, περίπου στα 1,27 ευρώ το λίτρο, ενώ ακολουθούν η Μάλτα και η Κύπρος με επίπεδα γύρω στα 1,34-1,35 ευρώ. Σε σχετικά χαμηλά επίπεδα κινούνται επίσης η Σλοβενία, η Τσεχία, η Σλοβακία και η Πολωνία, όπου οι τιμές κυμαίνονται περίπου μεταξύ 1,45 και 1,50 ευρώ το λίτρο.

Οι ακριβότερες αγορές καυσίμων στην Ευρώπη

Στον αντίποδα, οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται κυρίως στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη. Η Ολλανδία εμφανίζεται ως η ακριβότερη αγορά καυσίμων, με την τιμή να φτάνει περίπου τα 2,17 ευρώ ανά λίτρο. Ακολουθούν η Γερμανία και η Δανία, όπου η τιμή ξεπερνά τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ υψηλότερα από την Ελλάδα βρίσκονται και χώρες όπως η Φινλανδία, με τιμές κοντά στα 1,93 ευρώ ανά λίτρο.

Ωστόσο, η θέση της Ελλάδας στη σχετική κατάταξη δεν οφείλεται μόνο στις διεθνείς τιμές πετρελαίου ή στο κόστος διύλισης. Σημαντικότερος παράγοντας είναι η φορολογική επιβάρυνση, η οποία αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής που πληρώνει ο οδηγός στην αντλία. Στην ελληνική αγορά η τιμή της βενζίνης διαμορφώνεται από τρεις βασικούς παράγοντες: την τιμή του αργού πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων, τα περιθώρια εμπορίας και διανομής και, κυρίως, τους φόρους.

Η φορολογία πίσω από την τελική τιμή

Στην Ελλάδα οι φόροι στα καύσιμα αποτελούνται κυρίως από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και τον ΦΠΑ 24%. Στην πράξη, από τα περίπου 1,85 ευρώ που πληρώνει ο καταναλωτής ανά λίτρο βενζίνης, περίπου 1,10 ευρώ αντιστοιχούν στον ειδικό φόρο κατανάλωσης και περίπου 0,35-0,40 ευρώ στον ΦΠΑ. Με άλλα λόγια, σχεδόν το 60% της τελικής τιμής αποτελεί φορολογική επιβάρυνση.

Παρόμοια εικόνα παρατηρείται και σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, αν και τα ποσοστά διαφέρουν. Στη Γερμανία, όπου η τιμή της βενζίνης υπερβαίνει τα 2 ευρώ το λίτρο, οι φόροι αντιστοιχούν περίπου στο 53% της τελικής τιμής. Στη Γαλλία το ποσοστό κυμαίνεται επίσης γύρω στο 50-53%, ενώ στην Ιταλία φτάνει περίπου στο 55%. Σε χώρες με ιδιαίτερα υψηλή ενεργειακή φορολογία, όπως η Δανία και η Ολλανδία, οι φόροι αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το μισό της τελικής τιμής της βενζίνης.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο φορολόγησης καυσίμων

Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχει ελάχιστο όριο ειδικού φόρου για τη βενζίνη, περίπου 0,36 ευρώ ανά λίτρο. Παρόλα αυτά, κάθε κράτος-μέλος έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει υψηλότερους συντελεστές. Σήμερα ο μέσος ειδικός φόρος κατανάλωσης στην Ευρώπη διαμορφώνεται περίπου στα 0,55 ευρώ ανά λίτρο, γεγονός που εξηγεί γιατί σε πολλές χώρες οι φόροι αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το μισό της τελικής τιμής που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Για την Ελλάδα, η υψηλή φορολογία στα καύσιμα αποτελεί διαχρονικά σημαντική πηγή δημοσιονομικών εσόδων. Ωστόσο, η ίδια αυτή δομή περιορίζει και τα περιθώρια σημαντικής μείωσης των τιμών στην αντλία, ακόμη και σε περιόδους όπου οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου υποχωρούν.