Ανάπτυξη παρά τις αντιξοότητες

Η Moody’s Analytics προβλέπει ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,7% το 2026, ελαφρώς χαμηλότερα από το 2,9% του 2025. Η επιβράδυνση θα είναι εμφανής στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, καθώς και στις αναδυόμενες αγορές, με βασική εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ο ρυθμός ανάπτυξης εκτιμάται ότι θα επιταχυνθεί στο 2,6% από 2,2% το προηγούμενο έτος.

Σε σύγκριση με το 2025, το μείγμα των παραγόντων που στηρίζουν την ανάπτυξη αλλάζει αισθητά. Το διεθνές εμπορικό περιβάλλον αναμένεται να λειτουργήσει πιο περιοριστικά. Ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου προβλέπεται να επιβραδυνθεί σημαντικά, μετά την περσινή ώθηση που προήλθε από την εμπροσθοβαρή επιβολή δασμών και την αυξημένη ζήτηση για τεχνολογικά προϊόντα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Καθοριστικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι οι αμερικανικοί δασμοί που επιβλήθηκαν και κλιμακώθηκαν το 2025 δεν αναμένεται να μειωθούν ουσιαστικά το 2026. Αντίθετα, έχουν εξελιχθεί σε εργαλείο πολλαπλών χρήσεων – από τη βιομηχανική πολιτική έως την άσκηση εξωτερικής πολιτικής – αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων κλιμακώσεων, αντί αποκλιμάκωσης των εντάσεων.

Δημοσιονομική στήριξη με κόστος

Σε αυτό το περιβάλλον, η δημοσιονομική πολιτική καλείται να λειτουργήσει ως βασικό ανάχωμα. Η Moody’s εκτιμά ότι θα γίνει πιο επεκτατική, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και την Κίνα, με αυξημένες δαπάνες για υποδομές, άμυνα και βιομηχανική πολιτική να αντισταθμίζουν τη χαμηλότερη εξωτερική ζήτηση.

Όμως, αυτή η στρατηγική ενισχύει τη σημασία της δημοσιονομικής αξιοπιστίας. Με τα επίπεδα δημόσιου χρέους ήδη αυξημένα και το κόστος εξυπηρέτησής τους να ανεβαίνει, οι αγορές εμφανίζονται πιο ευαίσθητες στον κίνδυνο δημοσιονομικών εκτροχών, ειδικά σε χώρες με πολιτική αστάθεια και αδύναμα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά πλαίσια.

ΗΠΑ: Ανάπτυξη με ρωγμές

Η αμερικανική οικονομία αποδείχθηκε πιο ανθεκτική από το αναμενόμενο το 2025, παρά τους δασμούς, σημειώνει η Moody’s Analytics. Το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά 2,2%, αν και τα τριμηνιαία στοιχεία παρουσίασαν έντονες διακυμάνσεις λόγω των επιπτώσεων στο εμπόριο και τα αποθέματα.

Παρά ταύτα, η ποιότητα της ανάπτυξης χαρακτηρίζεται εύθραυστη, κυρίως λόγω της εικόνας στην αγορά εργασίας. Οι νέες θέσεις εργασίας είναι περιορισμένες, ενώ η ανεργία ακολουθεί ανοδική πορεία, ένδειξη ότι ο υποκείμενος ρυθμός ανάπτυξης – περίπου στο 2% – υπολείπεται του δυνητικού.

Η κατάσταση αυτή επιβαρύνεται περαιτέρω από τις αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίες περιορίζουν την αύξηση του εργατικού δυναμικού και έχουν μειώσει τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας.

Για το 2026, η Moody’s αναμένει βελτίωση: το ΑΕΠ θα κινηθεί κοντά στο 2,6%, οι προσλήψεις θα ανακάμψουν μετρίως και η ανεργία θα σταθεροποιηθεί. Η θετική αυτή προοπτική βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι αρνητικές επιδράσεις από τους δασμούς, τους περιορισμούς στη μετανάστευση και τις πολιτικές αποπαγκοσμιοποίησης θα εξασθενήσουν σταδιακά. Παράλληλα, η οικονομία θα ωφεληθεί από χαλαρότερη νομισματική πολιτική της Fed, δημοσιονομικά κίνητρα που χρηματοδοτούνται μέσω ελλειμμάτων και τη συνεχιζόμενη ώθηση από την τεχνητή νοημοσύνη.

Ευρώπη: Οι επενδύσεις στο προσκήνιο

Η Ευρώπη εισέρχεται στο 2026 με αυξημένες ανάγκες για επενδύσεις, νέα προτεραιότητα στην ασφάλεια και ένα διευρυνόμενο χάσμα παραγωγικότητας σε σχέση με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με τη Moody’s, οι επενδύσεις αποτελούν τον βασικό τομέα όπου η ευρωζώνη θα μπορούσε να εκπλήξει θετικά.

Τα δημοσιονομικά κίνητρα στη Γερμανία, η αύξηση των αμυντικών δαπανών σε επίπεδο ΕΕ και η προθεσμία απορρόφησης των πόρων του NextGenerationEU έως το 2026 προδιαγράφουν ενίσχυση τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών επενδύσεων, κυρίως σε υποδομές, άμυνα και ψηφιακό μετασχηματισμό. Οι χαμηλότερες τιμές ενέργειας και οι στοχευμένες επιδοτήσεις στη γερμανική βιομηχανία υψηλής ενεργειακής έντασης αναμένεται να στηρίξουν σταδιακά και τη μεταποίηση.

Παράλληλα, η ιδιωτική κατανάλωση μπορεί να συμβάλει θετικά, αν και παραμένει αβέβαιος παράγοντας. Παρά τη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης, τις μειώσεις επιτοκίων και την ανθεκτικότητα της αγοράς εργασίας, τα υψηλά ποσοστά αποταμίευσης ενδέχεται να περιορίσουν την ανάκαμψη των δαπανών, καθώς τα νοικοκυριά προσπαθούν να αποκαταστήσουν τα οικονομικά τους αποθέματα μετά από χρόνια πληθωριστικής πίεσης.

Συνολικά, η Moody’s προβλέπει ότι η αύξηση των επενδύσεων και της κατανάλωσης θα αντισταθμίσει τις απώλειες από το καθαρό εμπόριο, επιτρέποντας στην ευρωζώνη να αναπτυχθεί κατά 1,2% το 2026, από 1,4% το 2025. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Γερμανία αναδεικνύεται ξανά σε βασικό μοχλό ανάπτυξης της περιοχής.

Οι πέντε βασικοί κίνδυνοι για το 2026

Η Moody’s υπογραμμίζει ότι οι κίνδυνοι γύρω από το βασικό της σενάριο παραμένουν έντονα καθοδικοί και ότι ο κίνδυνος ύφεσης, αν και μειωμένος σε σχέση με πρόσφατα, εξακολουθεί να είναι αυξημένος. Οι πέντε σημαντικότεροι κίνδυνοι είναι:

Επανεμφάνιση εμπορικού πολέμου, καθώς οι δασμοί παραμένουν βασικό εργαλείο πολιτικής των ΗΠΑ.

Απότομη διόρθωση στις αγορές τεχνητής νοημοσύνης, που θα μπορούσε να πλήξει την εμπιστοσύνη.

Δημοσιονομικές πιέσεις, ιδιαίτερα σε χώρες με υψηλό χρέος και χαμηλή αξιοπιστία.

Πιο έντονη επιβράδυνση της Κίνας, με επιπτώσεις στο εμπόριο και τα εμπορεύματα.

Κρυφή μόχλευση σε τομείς της μη τραπεζικής χρηματοδότησης, που μπορεί να ενισχύσει μελλοντικά σοκ.

Τέλος, ο οίκος εκτιμά ότι, παρότι οι γεωπολιτικές εντάσεις θα παραμείνουν έντονες καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026, οι άμεσες μακροοικονομικές επιπτώσεις τους θα είναι περιορισμένες βραχυπρόθεσμα, με τις πιο ουσιαστικές συνέπειες να εκδηλώνονται σε βάθος χρόνου.