|
«Είναι
σαφές ότι οφείλουμε να
λειτουργήσουμε ως μια
ανεξάρτητη Ευρώπη»,
δήλωσε η πρόεδρος της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
μετά την ολοκλήρωση της
πεντάωρης συνεδρίασης.
Σε
αντίθεση με άλλες
πρόσφατες συνόδους
κορυφής, η συνάντηση
αυτή δεν συνοδεύτηκε από
ανοιχτές αντιπαραθέσεις,
έντονες διαφωνίες ή
κρίσιμες αποφάσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με
τέσσερις Ευρωπαίους
διπλωμάτες και έναν
αξιωματούχο με άμεση
γνώση των συζητήσεων,
κατέληξε σε μια άτυπη
αλλά βαθιά
συνειδητοποιημένη
συμφωνία: ότι η εποχή
όπως τη γνώριζε η Δύση
μετά τον Β΄ Παγκόσμιο
Πόλεμο έχει τελειώσει
και πως η μετάβαση σε
μια νέα τάξη πραγμάτων
είναι πλέον αναπόφευκτη.
Η ιδέα
της ευρωπαϊκής
αυτονομίας δεν είναι
καινούργια. Από την
πρώτη θητεία του Τραμπ
το 2017 είχε αρχίσει να
ωριμάζει σταδιακά. Όμως,
όπως επισημαίνουν πηγές
του Politico, οι απειλές
για τη Γροιλανδία
λειτούργησαν ως
καταλύτης, ωθώντας τους
Ευρωπαίους ηγέτες να
εξετάσουν επιλογές που
μέχρι πρόσφατα
θεωρούνταν αδιανόητες.
«Αυτή
είναι η στιγμή του
Ρουβίκωνα», ανέφερε
διπλωμάτης από χώρα της
ανατολικής Ευρώπης.
«Πρόκειται για σοκ. Η
Ευρώπη δεν μπορεί να
επιστρέψει στην
προηγούμενη κατάσταση.
Αυτό λέγεται πλέον
ξεκάθαρα». Το πώς θα
διαμορφωθεί αυτή η νέα
πραγματικότητα παραμένει
ανοιχτό ερώτημα.
Ωστόσο,
οι πρώτες ενδείξεις
έχουν ήδη φανεί. Η άμεση
αντίδραση της ΕΕ στην
κρίση της Γροιλανδίας
—μεταξύ άλλων η
προσωρινή αναστολή της
εμπορικής συμφωνίας με
τις ΗΠΑ, οι συζητήσεις
για αποστολή
στρατευμάτων και οι
απειλές για σκληρά
εμπορικά αντίποινα—
προσέφερε ένα πρώτο
δείγμα της νέας
προσέγγισης.
Οι
ηγέτες ξεκαθάρισαν, τόσο
σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις
όσο και δημόσια, ότι
αυτή η ενιαία στάση δεν
θα περιοριστεί σε μια
έκτακτη κρίση. Αντίθετα,
φιλοδοξεί να αποτελέσει
οδηγό για το σύνολο των
ευρωπαϊκών πολιτικών.
«Δεν
αφορά μόνο την ενέργεια
ή την άμυνα, ούτε μόνο
την οικονομία ή το
εμπόριο», σημείωσε
διπλωμάτης της ΕΕ.
«Αφορά τα πάντα, ως ένα
ενιαίο σύνολο».
Κεντρικό
στοιχείο αυτής της
στροφής είναι και ένα
επίπεδο ενότητας που η
Ευρώπη δυσκολευόταν να
επιτύχει επί χρόνια.
Ιδίως οι χώρες της
ανατολικής πτέρυγας,
λόγω της εγγύτητάς τους
στη Ρωσία, είχαν
παραδοσιακά απόλυτη
εμπιστοσύνη στο ΝΑΤΟ και
στην αμερικανική
στρατιωτική ομπρέλα,
γεγονός που τις έφερνε
συχνά σε αντίθεση με
χώρες όπως η Γαλλία, που
προωθούσαν τη στρατηγική
αυτονομία.
Πλέον,
αυτή η ισορροπία
αλλάζει. Ακόμη και κράτη
που αισθάνονται άμεσα
την απειλή της Μόσχας
εμφανίζονται
διατεθειμένα να
στηρίξουν μια πιο
ανεξάρτητη ευρωπαϊκή
πορεία.
Χαρακτηριστικό
παράδειγμα αποτελεί η
Εσθονία, η οποία
ανακοίνωσε ότι εξετάζει
τη συμμετοχή σε αποστολή
διερεύνησης του ΝΑΤΟ στη
Γροιλανδία. Παρότι
τελικά δεν έστειλε
στρατεύματα, το γεγονός
ότι άνοιξε τη συζήτηση
θεωρήθηκε ενδεικτικό της
αλλαγής κλίματος.
«Όταν η
Ευρώπη είναι ενωμένη και
αποφασισμένη να
υπερασπιστεί τον εαυτό
της, τότε τα
αποτελέσματα είναι
απτά», δήλωσε η
πρωθυπουργός της Δανίας
Μέτε Φρέντερικσεν,
τονίζοντας ότι οι
τελευταίες εβδομάδες
αποτέλεσαν πολύτιμο
μάθημα.
Ακόμη
και η Πολωνία,
παραδοσιακά από τους πιο
πιστούς συμμάχους της
Ουάσιγκτον, εμφανίστηκε
πιο ανοιχτή σε
σκληρότερα μέτρα.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, ο
πρωθυπουργός Ντόναλντ
Τουσκ δεν απέκλεισε τη
χρήση του Μέσου Κατά του
Καταναγκασμού της ΕΕ,
ενός ισχυρού εργαλείου
εμπορικών αντιποίνων.
«Πάντα
αναγνωρίζαμε την
αμερικανική ηγεσία»,
ανέφερε ο Τουσκ. «Αλλά
σήμερα χρειαζόμαστε
σεβασμό και εμπιστοσύνη
μεταξύ εταίρων — όχι
κυριαρχία και πίεση».
Ανάλογη
μετατόπιση παρατηρείται
και στις χώρες της
βόρειας Ευρώπης, οι
οποίες παραδοσιακά
υπερασπίζονταν το
ελεύθερο εμπόριο και
απέφευγαν τη σύγκρουση
με τις ΗΠΑ. Πλέον, ακόμη
και η Δανία, η Σουηδία
και η Ολλανδία δείχνουν
πρόθυμες να εξετάσουν
αντίποινα.
«Μπαίνουμε σε μια νέα
εποχή», σημείωσε
Ευρωπαίος διπλωμάτης.
«Δεν μπορούμε να
βασιζόμαστε στις ΗΠΑ,
τουλάχιστον όσο ο Τραμπ
βρίσκεται στον Λευκό
Οίκο. Η κρίση της
Γροιλανδίας ήταν ένα
τεστ — και το μάθημα
ήταν ξεκάθαρο».
Ακόμη
και η Γερμανία, της
οποίας η πολιτική
κουλτούρα ήταν επί
δεκαετίες άρρηκτα
συνδεδεμένη με τη
διατλαντική σχέση,
αρχίζει να επανεξετάζει
θεμελιώδεις παραδοχές. Ο
Μερτς έχει αφήσει
ανοιχτό το ενδεχόμενο
σκληρής εμπορικής
απάντησης απέναντι στις
ΗΠΑ.
Παρότι
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι
αναγνωρίζουν ότι η
αποφασιστική στάση της
ΕΕ συνέβαλε στην
προσωρινή αποκλιμάκωση
από την πλευρά του
Τραμπ, προειδοποιούν ότι
οι πραγματικά δύσκολες
αποφάσεις βρίσκονται
ακόμη μπροστά.
«Πρέπει
να αναλάβουμε πλήρως την
ευθύνη της ατζέντας
μας», κατέληξε
διπλωμάτης της ΕΕ.
«Ουκρανία,
ανταγωνιστικότητα,
ασφάλεια, στρατηγική
αυτονομία. Το δίδαγμα
δεν είναι η άρνηση των
πάντων, αλλά η
ωρίμανση».
|
