Η γεωπολιτική της σημασία αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Η σταδιακή τήξη των πάγων στην Αρκτική ανοίγει νέες θαλάσσιες διαδρομές μεταξύ Ανατολικής Ασίας και Ευρώπης, ενώ η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας της προσδίδει κομβικό ρόλο στον έλεγχο αυτών των ναυτικών οδών.

Σε στρατιωτικό επίπεδο, στο νησί λειτουργεί αμερικανική βάση (Pituffik Space Base), η οποία ιδρύθηκε κατόπιν της αμυντικής συμφωνίας του 1951 μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας. Υπενθυμίζεται ότι το 1946 η Κοπεγχάγη είχε απορρίψει πρόταση του τότε προέδρου των ΗΠΑ, Harry Truman, για την αγορά της Γροιλανδίας.

Παράλληλα, το νησί διαθέτει εκτεταμένα και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτα αποθέματα ορυκτών πρώτων υλών κρίσιμων για τις ψηφιακές και πράσινες τεχνολογίες, όπως σπάνιες γαίες, τιτάνιο, χαλκός και γραφίτης. Η αξιοποίησή τους παραμένει δύσκολη, λόγω της έλλειψης βασικών υποδομών και του γεγονότος ότι περίπου το 80% της επιφάνειας καλύπτεται από πάγο. Ωστόσο, η υποχώρηση του παγοκαλύμματος εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τις εξορυκτικές δραστηριότητες στο μέλλον.

Τι σημαίνουν οι εντάσεις για τη Δανία

Μια ενδεχόμενη όξυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ θα συνιστούσε πρωτίστως πολιτική πρόκληση για τη Δανία, δεδομένης της ιδιαίτερης πολιτικής σημασίας που έχει η Γροιλανδία για τη χώρα, επισημαίνει η Morningstar DBRS.

Σε καθαρά οικονομικό και δημοσιονομικό επίπεδο, όμως, ο αντίκτυπος εκτιμάται ως περιορισμένος, καθώς το μέγεθος της οικονομίας της Γροιλανδίας είναι μικρό. Η συνολική προστιθέμενη αξία της οικονομικής δραστηριότητας στο νησί –που προέρχεται κυρίως από τον δημόσιο τομέα, την αλιεία, το εμπόριο και τις μεταφορές– αντιστοιχεί μόλις στο 0,8% του ΑΕΠ της Δανίας.

Παρότι περίπου το 40% των δημοσίων εσόδων της Γροιλανδίας προέρχεται από μεταβιβάσεις της Δανίας, το σχετικό κόστος για την Κοπεγχάγη είναι χαμηλό, καθώς αντιστοιχεί σε μόλις 0,2% του δανικού ΑΕΠ. Επιπλέον, η Δανία διαθέτει ισχυρά δημοσιονομικά «μαξιλάρια», με χαμηλό δημόσιο χρέος και διαχρονικά πλεονάσματα, γεγονός που της επιτρέπει να απορροφήσει ενδεχόμενους κραδασμούς.

Πιο σύνθετες και βαριές οι επιπτώσεις για την Ευρώπη

Αντίθετα, οι συνέπειες για την υπόλοιπη Ευρώπη από μια πιθανή κλιμάκωση των εντάσεων με τις ΗΠΑ χαρακτηρίζονται από αυξημένη αβεβαιότητα και ενδέχεται να είναι σαφώς ευρύτερες, προειδοποιεί η DBRS Morningstar.

Οι πολιτικές και εμπορικές σχέσεις Ευρώπης–ΗΠΑ βρίσκονται ήδη υπό πίεση και παραμένει ασαφές πόσο θα διαρκέσει αυτή η κατάσταση. Σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, οι βασικοί κίνδυνοι εντοπίζονται σε δύο άξονες.

Πρώτον, η όξυνση των εμπορικών αντιπαραθέσεων απειλεί κυρίως τις οικονομίες με υψηλή εξαγωγική εξάρτηση. Οι απειλές του Donald Trump για αύξηση των δασμών θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν τη θέση των Ευρωπαίων εξαγωγέων έναντι ανταγωνιστών από την Ανατολική Ασία και άλλες τρίτες χώρες.

Δεύτερον, μια πιθανή υπονόμευση της αξιοπιστίας της αμυντικής δέσμευσης του ΝΑΤΟ θα ενίσχυε την ανάγκη των ευρωπαϊκών κρατών να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνα. Αυτό θα μπορούσε να επιφέρει πρόσθετες δημοσιονομικές πιέσεις, ιδίως σε χώρες με ήδη περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.

Δεδομένου ότι η ασφάλεια των περισσότερων κρατών-μελών της Ε.Ε. βασίζεται στη συμμαχία του ΝΑΤΟ, μια ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων θα απαιτούσε σημαντική αύξηση των αμυντικών δαπανών και ταχεία υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε τομείς όπου η Ευρώπη εξακολουθεί να υστερεί, όπως τα συστήματα αεράμυνας και τα δίκτυα στρατιωτικών δορυφόρων για παγκόσμια συλλογή πληροφοριών.

Παράλληλα, ενδέχεται να ενταθούν και οι βραχυπρόθεσμες πιέσεις για αύξηση των αμυντικών δαπανών, ειδικά σε χώρες που είχαν επιλέξει πιο σταδιακή –και χρονικά μεταγενέστερη– προσαρμογή στους νέους στόχους του ΝΑΤΟ. Αν και τα ευρωπαϊκά μέλη της Συμμαχίας έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν τις βασικές αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035, αρκετά κράτη σχεδίαζαν να κινηθούν προς αυτή την κατεύθυνση κυρίως στα τελευταία χρόνια της περιόδου. Η Morningstar DBRS προειδοποιεί ότι μια πιο άμεση ανάγκη ενίσχυσης των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων θα μπορούσε να τα αναγκάσει να επισπεύσουν αυτές τις δαπάνες.