Η παγκόσμια
γεωπολιτική σκηνή εισέρχεται σε μια νέα, πιο
ανταγωνιστική φάση που πολλοί αναλυτές
χαρακτηρίζουν ως
«Εποχή
του Ιμπεριαλισμού των Πόρων» — μια
περίοδος όπου η πρόσβαση και ο έλεγχος φυσικών
πόρων γίνεται κυρίαρχο θέμα για τις στρατηγικές
ισχύος, με απρόβλεπτες συνέπειες για την
οικονομία, το εμπόριο και την ασφάλεια.
Στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής
βρίσκεται η
ενεργειακή αγορά και ειδικότερα οι
πετρελαϊκές πηγές της Λατινικής Αμερικής. Η
πρόσφατη στρατιωτική και πολιτική παρέμβαση των
Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα — η οποία
περιλαμβάνει τη στενότερη παρακολούθηση και
μερική στρατιωτική παρουσία γύρω από τα μεγάλης
έκτασης κοιτάσματα πετρελαίου — υποδηλώνει μια
στροφή προς μια πιο επιθετική πολιτική στην
εξασφάλιση ενεργειακών εφοδίων. Αυτές οι
ενέργειες θυμίζουν τις παραδοσιακές επιθετικές
πολιτικές του 20ού αιώνα, όπου οι μεγάλες
δυνάμεις επιδίωκαν τον άμεσο έλεγχο στρατηγικών
πόρων για να ενισχύσουν την ισχύ τους.
Η νέα
αυτή τάση εκδηλώνεται
όχι μόνο στο πετρέλαιο,
αλλά και στο
πλαίσιο των κρίσιμων
μετάλλων και πρώτων υλών
που είναι απαραίτητα για
την τεχνολογία, τη
στρατιωτική παραγωγή και
τις ανανεώσιμες πηγές
ενέργειας. Στην Αφρική,
για παράδειγμα, οι ΗΠΑ
και ευρωπαϊκές δυνάμεις
ενισχύουν στρατηγικές
συνεργασίες για την
πρόσβαση σε λιθίο,
κοβάλτιο και χαλκό —
μέταλλα που είναι
ζωτικής σημασίας για την
παραγωγή μπαταριών,
ηλεκτροκίνησης και chips
υψηλής τεχνολογίας.
Παράλληλα, η Κίνα έχει
εντείνει τις εμπορικές
και επενδυτικές της
δραστηριότητες σε χώρες
της Ασίας και της
Αφρικής, επιδιώκοντας να
ασφαλίσει τα δικά της
δίκτυα εφοδιασμού.
Σε αυτό
το νέο διεθνές
περιβάλλον, χώρες όπως η
Βραζιλία και η
Αργεντινή, με μεγάλα
αποθέματα λιθίου, καθώς
και η Δημοκρατία του
Κονγκό με τα κοιτάσματα
κοβαλτίου, μετατρέπονται
σε
στρατηγικά πεδία
ανταγωνισμού
μεταξύ των υπερδυνάμεων.
Οι πολιτικές και
εμπορικές συμφωνίες δεν
είναι πλέον απλά
οικονομικές — συνδέονται
άμεσα με γεωστρατηγικούς
στόχους και συχνά με
στρατιωτικές πιέσεις ή
στρατηγικές υποστήριξης.
Η ένταση
σε αυτές τις περιοχές
δημιουργεί έναν νέο τύπο
οικονομικού
«ιμπεριαλισμού» όπου οι
χώρες που ελέγχουν
σημαντικούς φυσικούς
πόρους ασκούν ισχυρότερη
πολιτική και οικονομική
επιρροή, ενώ οι
παγκόσμιες αγορές
παρακολουθούν με
ανησυχία τις εξελίξεις.
Οι ειδικοί επισημαίνουν
ότι αυτή η δυναμική όχι
μόνο ενισχύει τον
ανταγωνισμό μεταξύ
μεγάλων δυνάμεων, αλλά
και μετατοπίζει τον
τρόπο με τον οποίο
λειτουργεί το διεθνές
εμπόριο και η παγκόσμια
οικονομική συνεργασία.
Επιπλέον, η νέα αυτή
πραγματικότητα έρχεται
σε μια περίοδο όπου ο
κόσμος αντιμετωπίζει
βραδύτερη οικονομική
ανάπτυξη σε
σχέση με τα
προ-πανδημικά χρόνια, με
την παγκόσμια οικονομική
δραστηριότητα να
προβλέπεται να αυξηθεί
μόνο κατά περίπου 2,7 %
το 2026 — μια επίδοση
χαμηλότερη από τα
προηγούμενα έτη. Αυτό
σημαίνει ότι οι μεγάλες
δυνάμεις δεν αναζητούν
μόνο πόρους για
ανάπτυξη, αλλά και
τρόπους να διαμορφώσουν
ένα διεθνές οικονομικό
περιβάλλον που θα
διασφαλίζει πολιτική
σταθερότητα και
στρατηγικό πλεονέκτημα
στις επόμενες δεκαετίες.
Πηγές:
Financial Times —
The new era of resource
imperialism
(09.01.2026) (ft.com)
Reuters —
UN predicts world
economic growth to slip
to 2.7% in 2026
(08.01.2026)
